خلاصه مقرره
این دستورالعمل چارچوب رسیدگی در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی را برای ثبت اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی، تعیین وقت، تشکیل جلسه، صدور رأی یا قرار، اجرای قرار کارشناسی، اصلاح اشتباه رأی و ابلاغ اوراق مشخص میکند. مقرره حاضر دامنه رسیدگی به اختلافات مالیاتهای مستقیم، مالیات و عوارض ارزش افزوده، جرائم، عملیات اجرایی، استرداد مالیات، قرار تأمین و برخی اعتراضات مرتبط با قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان را تبیین کرده و برای مواردی مانند ابلاغ دعوتنامه، ارائه اظهارنامه در پروندههای برآوردی، اجرای قرار کارشناسی و درخواست استرداد یا اعتراض، مهلتها و تشریفات مشخصی مقرر میدارد.
دستورالعمل دادرسی مالیاتی
فصل اول: تعاریف
ماده ۱- در این دستورالعمل عبارات مذکور در این ماده در معانی مشروح زیر به کار رفتهاند:
۱- ق. م. م: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۰۳ با اصلاحات بعدی آن
۲- ق. م: قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/۰۳/۰۲ و قانون آزمایشی مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷/۰۲/۱۷
۳- سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور
۴- هیات حل اختلاف مالیاتی: هیات سه نفره حل اختلاف مالیاتی که مطابق قانون مالیاتهای مستقیم برای رسیدگی به اختلافات بین سازمان امور مالیاتی کشور و مؤدی تشکیل میشود.
۵- مرکز دادرسی: مرکز دادرسی مالیاتی که در اجرای تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق. م. م تشکیل شده و وظیفه مدیریت و نظارت راهبردی مدیریتهای دادرسی در سطح کشور را بر عهده دارد.
۶- رئیس مرکز دادرسی: بالاترین مقام مرکز دادرسی مالیاتی است که در اجرای تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق. م. م اختیارات و تعهدات مرتبط با انجام وظایف مرکز دادرسی مالیاتی را به موجب قانون عهدهدار بوده و با پیشنهاد رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور و حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی منصوب میگردد.
۷- مدیریت دادرسی: واحدهای دادرسی که در اجرای مقررات تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق. م. م متناظر هر اداره کل امور مالیاتی مستقل از ساختار اداره کل برای مدیریت و پیگیری امور مربوط به برگزاری هیأتهای حل اختلاف مالیاتی و نظارت بر عملکرد نمایندگان هیأتهای مذکور، بجز در مواردی که بر اساس قوانین مرجع دیگری پیشبینی شده است، تشکیل میشود. ساختار مدیریت دادرسی بر اساس پیوست یک این دستورالعمل بوده و جزء لاینفک آن است.
۸- مدیر دادرسی: عضوی از مدیریت دادرسی است که از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی منصوب میشود و اختیارات و تعهدات مرتبط با انجام وظایف مدیریت دادرسی مالیاتی در اجرای مقررات تبصره (۸) ماده ۲۴۴ ق. م. م به شرح این دستورالعمل از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی به او تفویض میگردد.
۹- نماینده: هر یک از سه عضو هیات حل اختلاف مالیاتی که وفق مقررات بندهای (۱) الی (۳) ماده ۲۴۴ ق. م. م ذیربط تعیین شدهاند.
۱۰- مؤدی: کلیه اشخاصی که بر مبنای قوانین مالیاتی اعم از ق. م. م، ق. م، قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان یا سایر قوانین اعم از قانون بودجه، قانون برنامه پنج ساله پیشرفت کشور و … از آنها مالیات، عوارض، جرایم یا حقوق و دیون دولتی مطالبه میشود یا بر اثر خودداری از تکالیف قانونی مشمول جرایم مالیاتی شناخته شده باشند یا مکلف به پرداخت مالیات و عوارض دیگران هستند یا صرفاً از بابت عملیات اجرایی، پرداخت مالیات و عوارض دیگری را تعهد یا ضمانت کرده باشند.
۱۱- ابلاغ: ابلاغ اوراق مالیاتی وفق مقررات فصل هشتم باب چهارم ق. م. م و دستورالعمل ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی
۱۲- سامانه دادرسی مالیاتی: سامانه یکپارچه در اجرای مقررات موضوع تبصره (۵) ماده ۲۴۴ ق. م. م که امکان اجرای الزامات قانونی ماده مذکور را در فرایند دادرسی مالیاتی فراهم مینماید.
۱۳- کارشناس مجری قرار: مأموری است که بنا بر احکام صادره از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی یا مدیر دادرسی، بر اساس تفویض اختیار صورت گرفته، وظیفه دارد تا مواردی را که هیات حل اختلاف مالیاتی در قرار صادره مشخص نموده اجرا نماید و ظرف مهلت مقرر به هیات صادرکننده قرار ارجاع دهد. همچنین هیأتها میتوانند برای اجرای قرار از خدمات مراجع قانونی نیز استفاده نمایند.
۱۴- دبیر هیات: شخصی که بنا بر احکام صادره از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی یا مدیر دادرسی، بر اساس تفویض اختیار صورت گرفته، وظیفه دارد امور مربوط به تشریفات و ترتیبات تشکیل جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی، ثبت لوایح طبق دستور هیات حل اختلاف مالیاتی یا مدیر دادرسی مربوطه، ثبت آرا در سامانههای مربوطه و اخذ امضا بابت آرای صادره را بر عهده داشته باشد.
۱۵- دبیرخانه هیأتهای حل اختلاف: واحدی تحت نظر مدیر دادرسی است که وظایف مرتبط با دادرسی نظیر هماهنگی جهت برگزاری جلسات هیأتهای حل اختلاف مالیاتی، تعیین نوبت، دریافت لوایح، ایجاد دسترسی نمایندگان هیات به پروندههای مالیاتی مورد رسیدگی و به طور کلی امور داخلی مربوط به هیأتهای حل اختلاف مالیاتی را عهدهدار است.
فصل دوم: کلیات
ماده ۲- دستورالعمل دادرسی مالیاتی مجموعه اصول و مقرراتی است که در مقام رسیدگی به کلیه اختلافات مالیاتی و کلیه دعاوی مرتبط با مالیاتهای مستقیم مالیات و عوارض ارزش افزوده سایر مالیاتها و عوارض و دیونی که سازمان مطابق ق. م. م، ق. م و سایر قوانین موضوعه مکلف به تعیین یا مطالبه یا وصول آن گردیده در چهارچوب قوانین و مقررات به کار میرود.
ماده ۳- هیات حل اختلاف مالیاتی نمیتواند به دعاوی و اختلافات رسیدگی کند مگر اینکه مؤدی یا اداره مالیاتی یا وکیل یا نماینده قانونی آنها رسیدگی به دعاوی و اختلافات را برابر قانون درخواست نموده باشند یا به موجب مقررات در حکم معترض تلقی شده باشد.
ماده ۴- آرای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی قطعی است مگر در مواردی که به موجب قوانین قابل تجدیدنظر باشند.
ماده ۵ در رسیدگی هیأتهای حل اختلاف مالیاتی مواردی که در این دستورالعمل پیشبینی نگردیده یا در ق. م. م، ق. م. ا، قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان و سایر قوانین و مقررات احکامی برای آن تعیین نگردیده، تابع قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب خواهد بود.
فصل سوم: مدیریت و تشکیلات هیأتهای حل اختلاف مالیاتی
نحوه انتصاب مدیران دادرسی و وظایف آنها
ماده ۶- مدیران دادرسی از بین مأموران مالیاتی که حداقل دارای ۱۰ سال سابقه و دارای مدرک تحصیلی کارشناسی یا بالاتر باشد با حکم رئیس مرکز دادرسی منصوب میشوند.
ماده ۷- وظایف مدیران دادرسی به شرح زیر است:
۱- نظارت بر روند برگزاری هیأتهای حل اختلاف مالیاتی منطبق با مفاد قوانین و مقررات؛
۲- تعیین وقت رسیدگی پروندهها در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی؛
۳- ابلاغ مقررات، سیاستها، رویهها و قواعد ابلاغی توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی یا مرکز دادرسی ناظر بر مدیریت هیأتها، حسب مورد؛
۴- فراهم نمودن ساختارهای اداری لازم برای تشکیل هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در موعد مقرر؛
۵- انجام اقدامات اداری با مراجع مذکور در بندهای (۲) و (۳) ماده ۲۴۴ ق. م. م جهت معرفی و حضور نمایندگان آن مراجع منطبق با مقررات ماده مذکور؛
۶- نظارت بر حضور به موقع نمایندگان جهت برگزاری جلسات هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در زمان تعیین شده وفق مقررات؛
۷- نظارت بر حسن اجرای قوانین مربوط توسط سایر کارکنان مدیریت دادرسی و حسب مورد گزارش موارد تخلف به مرکز دادرسی؛
۸- فراهمسازی بسترهای مناسب اداری برای صدور آرای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی؛
۹- انجام اقدامات اداری برای صدور احکام نمایندگان هیأتهای حل اختلاف مالیاتی توسط مرکز دادرسی؛
۱۰- نظارت بر روند اداری دریافت اعتراض مؤدی در مدیریت دادرسی؛
۱۱- استخراج و ارائه گزارشهای مورد درخواست مرکز دادرسی؛
۱۲- ارتباط با ادارات کل مالیاتی و انجام اقدامات اداری لازم در راستای دریافت و ارسال پروندههای مالیاتی مطروحه در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی، آرای صادره توسط هیأتهای حل اختلاف مالیاتی و قرارهای کارشناسی صادره؛
۱۳- ارسال اسامی و مدت عدم حضور نمایندگان هیات در رعایت ماده (۸) این دستورالعمل به مرکز دادرسی؛
۱۴- انجام استعلامهای مورد نظر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی از اشخاص ثالث و پیگیری و ارجاع استعلامهای مورد نیاز مدیران دادرسی سراسر کشور از ادارات مالیاتی اداره کل متبوع؛
۱۵- نظارت بر کار دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی؛
۱۶- انتخاب مجری/مجریان قرار و صدور احکام مرتبط.
نحوه معرفی، انتخاب و انتصاب نمایندگان هیات
ماده ۸– نمایندگان بند (۱) ماده ۲۴۴ ق. م. م وفق مقررات آئیننامه ماده ۲۱۹ ق. م. م و نمایندگان بندهای (۲) و (۳) نیز وفق مقررات ماده ۲۴۴ ق. م. م با حکم رئیس مرکز دادرسی منصوب میشوند. مدت اعتبار احکام نمایندگان موضوع بند (۲) ماده (۲۴۴) قانون مالیاتهای مستقیم مطابق بازه زمانی اعلامی از طرف دادگستری کل استانها در برگه ابلاغیه است. در مواردی که مدت زمان از طرف دادگستری کل استان اعلام نشده باشد، طبق ماده (۶) دستورالعمل جامع امور نمایندگان قوه قضائیه و نظارت بر مراجع شبه قضایی، مدت اعتبار حکم نماینده مزبور حداکثر ۲ سال در نظر گرفته میشود. مدت اعتبار احکام نمایندگان بند ۱ ماده ۲۴۴ ق. م. م ۴ سال و مدت اعتبار احکام نمایندگان بند ۳ ماده مذکور نیز بنا بر حکم ق. م. م ۳ سال است.
تبصره ۱- در احکام نمایندگان هیات محل خدمت در هر مدیریت دادرسی مدت انتصاب و انتصاب در سمت نماینده بندهای (۱) (۲) یا (۳) حسب مورد درج میگردد. ابلاغ نسخهای از حکم به نمایندگان ظرف هفت روز از صدور حکم الزامی است. در هر صورت میبایست پس از گذشت مهلت مذکور نسخهای از حکم صادره طی مدت یک ماه به مرجع معرفیکننده نماینده ارسال گردد.
تبصره ۲- نمایندگان بند ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م به استناد ماده مذکور شامل اشخاص معرفی شده از اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران اتاق تعاون ایران جامعه حسابداران رسمی ایران جامعه مشاوران رسمی مالیاتی ایران مجامع حرفهای اتاق اصناف ایران شورای اسلامی شهر، کانون وکلا مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده بوده که برای مدت سه سال منصوب میشوند. چنانچه مراجع مذکور دارای نمایندگی شعبه دفتر استانی یا منطقهای و … در سطح کشور باشند، نمایندگان بند ۳ معرفی شده از سوی زیرمجموعههای نهادهای مذکور نیز میبایست از طریق مرجع مورد اشاره معرفی گردند. بر این اساس نمایندگان معرفی شده از سوی اتاقهای استانی نیز میبایست از طریق اتاق بازرگانی صنایع و معادن و کشاورزی ایران یا اتاق اصناف ایران حسب مورد معرفی گردند.
تبصره ۳- مؤدی همزمان با اعتراض به برگ تشخیص یا مطالبه مالیات یکی از مراجع مندرج در بند ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م را به عنوان نماینده خود جهت شرکت در جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی معرفی مینماید. در انتخاب نماینده بند ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م مؤدی از فهرست مجامع حرفهای میتواند نمایندگان مجامع حرفهای که در آن استان معرفی شدهاند را انتخاب نماید و در صورت عدم معرفی نماینده بند ۳ از سوی مرجع مورد اشاره در آن استان نماینده مذکور از سایر مراجع که نماینده بند ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م خود را معرفی نمودهاند، انتخاب گردد.
تبصره ۴- چنانچه نمایندگان موضوع بندهای (۲) و (۳) ماده ۲۴۴ ق. م. م بیش از سه جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب در یک سال از حضور در جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی خودداری نمایند، حکم آنها لغو میشود. در این صورت مدیر دادرسی موظف است اسامی و مدت عدم حضور نمایندگان را به مرکز دادرسی اعلام نماید.
تبصره ۵ در صورت اعلام اسامی و مدت عدم حضور نمایندگان از سوی مدیر دادرسی مرکز دادرسی ظرف مدت سی روز از تاریخ اعلام اسامی موضوع را در کمیتهای متشکل از رئیس مرکز دادرسی مالیاتی یا یکی از معاونین مرکز دادرسی مالیاتی، نماینده دادستانی انتظامی مالیاتی معرفی شده از سوی دادستان انتظامی مالیاتی به مرکز دادرسی و نمایندهای که از سوی مرجع معرفی نماینده مذکور اعلام میگردد، مورد بررسی قرار داده و در صورت احراز غیبت توسط اکثریت حکم صادره توسط رئیس مرکز لغو میگردد.
تبصره ۶- رئیس مرکز دادرسی مکلف است همزمان با لغو حکم نماینده مذکور رونوشت ابلاغیه مربوط را جهت اجرای مقررات تبصره (۷) ماده ۲۴۴ ق. م. م برای دادگستری استان یا مرجع مربوط ارسال و موضوع را جهت معرفی نماینده جدید پیگیری نماید. بدین منظور سامانه دادرسی باید به گونهای طراحی شود که میزان غیبت نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی را گزارش دهد.
تبصره ۷- تمدید احکام نمایندگان بندهای ۲ و ۳ پس از انقضای مهلت از سوی مرکز دادرسی با معرفی مجدد مراجع ذیربط قانونی بلامانع است.
تبصره ۸- عضویت همزمان افراد در فهرست نمایندگان بندهای (۲) و (۳) ماده ۲۴۴ ق. م. م ممنوع است.
تبصره ۹- نمایندگان بندهای ۲ و ۳ هیأتهای حل اختلاف مالیاتی نمیتوانند همزمان به عنوان نماینده قانونی یا وکیل همان مؤدی در جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی شرکت نمایند.
تبصره ۱۰- در رعایت اصل استقلال اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی نماینده بند ۳ معرفی شده از مراجع ذیربط نمیتواند برای رسیدگی به پرونده مالیاتی همان مرجع انتخاب گردد. در اینگونه موارد نماینده بند ۳ میتواند از سایر مراجع بر اساس انتخاب مؤدی یا از مرجع مرتبط با فعالیت یا موضوع مالیات مورد رسیدگی وفق مقررات بند ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م انتخاب گردد.
تبصره ۱۱- نمایندگان بند ۳ صرفاً میتوانند از سوی یکی از مراجع مشخص شده در بند ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م معرفی گردند. در صورت معرفی نماینده بند ۳ از سوی چند مرجع اولین مرجعی که وی را به عنوان نماینده بند ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م معرفی نموده باشد ملاک عمل مرکز دادرسی مالیاتی بوده و سایر درخواستها بلااثر خواهد بود.
تبصره ۱۲- نمایندگان بندهای ۲ و ۳ ماده ۲۴۴ ق. م. م پس از صدور حکم از سوی مرکز دادرسی مالیاتی امکان برکناری ندارند مگر در صورت رخداد شرایط مقرر در تبصره ۷ ماده ۲۴۴ ق. م. م و مواردی که تخلف نماینده از سوی مراجع ذیصلاح قانونی احراز گردیده و از سوی دادستان انتظامی مالیاتی کتباً به مرکز دادرسی مالیاتی اعلام گردد.
استقلال هیأتهای حل اختلاف مالیاتی
ماده ۹- هیات حل اختلاف مالیاتی در جمعآوری شواهد و دریافت و بررسی مدارک و مستندات، اظهارنظر یا صدور رأی مستقل بوده و آرای آن صرفاً توسط مراجع تعیین شده در قانون قابل تجدیدنظرخواهی است بنابراین دخالت سایر مراجع در هر یک از مراحل رسیدگی و صدور رأی فاقد وجاهت قانونی است.
تبصره – در جهت صیانت از استقلال هیأتهای حل اختلاف مالیاتی ارزیابی عملکرد پرداخت حقوق و مزایا و تعیین حقالزحمه و پاداش نمایندگان هیات کنترل ورود و خروج نمایندگان و کارکنان مرکز دادرسی بر عهده مرکز دادرسی است. بدین منظور باید احکام کارکنان و احکام نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی از سوی مرکز دادرسی صادر گردد و امور کارگزینی و اداری نمایندگان و کارکنان با مرکز دادرسی است.
ماده ۱۰- ساعات و ایام برگزاری و اسامی نمایندگان حائز شرایط جهت تشکیل جلسات هیأتهای حل اختلاف مالیاتی از سوی مرکز دادرسی مالیاتی تعیین میگردد. بدین منظور مدیر دادرسی مربوطه بر اساس تفویض اختیار صورت گرفته و با استفاده از سامانه دادرسی مکلف است بر اساس تعداد پروندههای مطروحه و سطح اهمیت آنها و سایر شاخصهای ابلاغی از سوی مرکز دادرسی نسبت به تعیین وقت و نمایندگان حائز شرایط اقدام نماید.
فصل چهارم: ترتیبات ثبت اعتراض و دعوت به جلسه هیات
ماده ۱۱- در موارد زیر به طور جداگانه یا توأمان اعتراض مؤدی یا ادارات مالیاتی که حسب مورد در موعد مقرر تسلیم شده باشد، قابل طرح در هیات بوده و طبق ترتیبات این دستورالعمل مورد رسیدگی قرار میگیرد:
۱- اعتراض مؤدی به برگ تشخیص یا مطالبه مالیات یا برگ اعلام نتیجه یا برگ مطالبه استرداد مالیات و عوارض؛
۲- اعتراض مؤدی به برگ مطالبه یا تشخیص جرایم؛
۳- اعتراض مؤدی یا اشخاص ثالث ذینفع به عملیات اجرایی بابت وصول و اجرا؛
۴- اعتراض به مالیاتهای قطعی شده سامانهای یا فرایند قطعیت مالیات و جرایم و حقوق و عوارض دولتی؛
۵- اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی به رأی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م و رأی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م که در مقام هیات حل اختلاف بدوی صادر میگردد؛
۶- درخواست اصلاح اشتباه محاسباتی در آرای صادره هیأتهای حل اختلاف مالیاتی؛
۷- اعتراض مؤدی به مطالبه سایر مالیاتها و عوارض موضوع فصل نهم ق. م. مصوب ۱۳۸۷/۰۲/۱۷ که تاریخ تعلق آنها پیش از ۱۴۰۰/۱۰/۱۰ باشد؛
۸- درخواست اداره مالیاتی برای صدور قرار تأمین؛
۹- درخواست مؤدی بابت جرایم مفاد تبصره ماده ۳۷ ق. م. ا؛
۱۰- رسیدگی مجدد به آرای نقض شده توسط دیوان عدالت اداری یا شورای عالی مالیاتی؛
۱۱- اعتراض مؤدی به میزان فروش اعلام شده توسط سازمان در اجرای ماده ۸ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان؛
۱۲- اعلام موارد تخلف مؤدی به هیات حل اختلاف مالیاتی در اجرای ماده ۹ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان.
نحوه ثبت اعتراض توسط مؤدی
ماده ۱۲– مؤدی میتواند اعتراض خود را کتباً و در قبال اخذ رسید به اداره امور مالیاتی تسلیم یا از طریق پست سفارشی به اداره امور مالیاتی ارسال یا نسبت به ثبت اعتراض در سامانه الکترونیک اقدام نماید. در صورتی که مؤدی اعتراض خود را پست کند، تاریخ تسلیم اعتراض به پست در حکم تاریخ تسلیم اعتراض به مرجع مالیاتی ذیربط است.
تبصره ۱- اداره مالیاتی ذیصلاح برای دریافت اعتراض مؤدی همان اداره مالیاتی خدمات مؤدیان است.
تبصره ۲- اداره مالیاتی ذیصلاح برای دریافت اعتراض مؤدی به عملیات اجرایی پس از صدور برگ اجرایی اداره وصول و اجرای مربوطه است.
تبصره ۳- اداره امور مالیاتی مکلف است اعتراض مؤدی را ثبت و رسید ارائه نماید.
تبصره ۴- هرگاه اعتراض مؤدی توسط وکیل یا نماینده قانونی او یا ولی یا وارث یا وصی و یا قیم به عمل آید ارائه تصویر مدارکی که اثباتکننده سمت یا نسبت وی با مؤدی باشد به پیوست آن الزامی است.
تبصره ۵- به استناد ماده ۹۷ ق. م. م هرگاه مؤدی از ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت قانونی و مطابق با مقررات خودداری کند، سازمان امور مالیاتی با رعایت مفاد آئیننامه اجرایی موضوع ماده ۲۱۹ ق. م. م نسبت به تهیه اظهارنامه مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدیان از طرح جامع مالیاتی و مطالبه مالیات متعلق به موجب برگ تشخیص مالیات اقدام میکند. در صورت اعتراض مؤدی چنانچه ظرف مدت سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات، نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات مربوط اقدام کند، اعتراض مؤدی طبق مقررات این قانون مورد رسیدگی قرار میگیرد این حکم مانع از تعلق جریمهها و اعمال مجازاتهای عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی نیست.
تبصره ۶- چنانچه برگ تشخیص مالیات ناشی از اظهارنامه برآوردی تولیدی حسب مقررات تبصره (۱) و قسمت اخیر تبصره (۲) ماده ۲۰۳ و ۲۰۸ ق. م. م ابلاغ قانونی شده با ملحوظ نظر داشتن مفاد تبصره ماده ۲۳۹ ق. م. م، چنانچه مؤدی به شرح مقررات ماده مذکور اقدام ننموده باشد با عنایت به قسمت اخیر ماده ۹۷ قانون مذکور و در اجرای قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹ ق. م. م، در حکم معترض به برگ تشخیص شناخته شده و پرونده امر فارغ از تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی قابل رسیدگی در اجرای ماده ۲۳۸ ق. م. م و مراجع حل اختلاف مالیاتی خواهد بود.
تبصره ۷- چنانچه برگ تشخیص مالیات ناشی از اظهارنامه برآوردی تولیدی حسب مقررات به مؤدی ابلاغ و وی نسبت به آن معترض باشد، مؤدی میبایست ظرف مدت سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام نماید تا اعتراض وی در اجرای مقررات ماده (۲۳۸) قانون مورد اشاره مجدداً رسیدگی و یا حسب مقررات فصل سوم باب پنجم قانون مالیاتهای مستقیم قابل طرح در مراجع دادرسی مالیاتی باشد.
تبصره ۸- در مواردی که در برگ تشخیص مالیات صادره نحوه تعیین مالیات از طریق تولید اظهارنامه برآوردی در اجرای مقررات ماده (۹۷) قانون مالیاتهای مستقیم صراحتاً قید نشده باشد و یا در موارد اعتراض سیستمی با تأیید معاونت فناوریهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی امکان تسلیم اظهارنامه مالیاتی فراهم نشده باشد فارغ از تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر، اعتراض مؤدی برابر قانون رسیدگی خواهد شد.
تبصره ۹- با توجه به اینکه مؤدیان بابت فعالیتهای خود ملزم به تسلیم اظهارنامه مالیاتی میباشند لذا در مواردی که مؤدی غیر فعال باشد، رسیدگی به اعتراض وی از حیث غیر فعال بودن مشروط به تسلیم اظهارنامه مالیاتی نیست و ادعای مؤدی توسط هیات حل اختلاف مالیاتی مورد بررسی قرار میگیرد. چنانچه بررسی هیات حل اختلاف مالیاتی که رأساً یا از طریق قرار کارشناسی صادره انجام میشود، خلاف ادعای مؤدی را اثبات نماید هیات مذکور عدم طرح موضوع در هیات حل اختلاف مالیاتی را صادر مینماید.
ماده ۱۳- در مواردی که اعتراض مؤدی از طریق اداره مالیاتی در سامانه به ثبت میرسد اعتراض باید توسط یکی از اشخاص ذیل تسلیم اداره مالیاتی گردد:
۱- در خصوص اشخاص حقیقی:
– شخص مؤدی یا؛
– وکیل مؤدی با ارائه وکالتنامه رسمی که طرح اعتراض در وکالتنامه تصریح شده باشد یا؛
– ولی مؤدی با تسلیم تصویر مدارکی که اثباتکننده نسبت وی باشد یا؛
– در مورد متوفیان وراث قانونی ایشان منفرداً یا مجتمعاً با ارائه گواهی انحصار وراثت یا؛
– قیم مؤدی با ارائه مدارک و مستندات اثباتکننده قیمومیت یا؛
– نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته
۲- در مورد اشخاص حقوقی:
– صاحبان امضای مجاز بر مبنای تصاویر تصدیق شده از آخرین آگهی روزنامه رسمی، اساسنامه شرکت، صورتجلسه مجمع عمومی یا سایر مستندات دال بر صلاحیت اعتراض در مراجع اختصاصی اداری باشد یا؛
– وکیل مؤدی با ارائه وکالتنامه رسمی از شخص حقوقی که طرح اعتراض در وکالتنامه تصریح شده باشد یا؛
– نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته
و با رعایت شرایط مندرج در ماده ۱۲ این دستورالعمل به اداره مالیاتی یا دبیرخانه مدیریت دادرسی در مهلت مقرر تسلیم شود.
ماده ۱۴- لایحه تسلیمی باید به زبان فارسی تحریر گردد و در سامانههای مشخص شده جهت ثبت اعتراض توسط سازمان امور مالیاتی کشور ثبت گردد و حاوی نکات زیر باشد:
۱- نام مؤدی؛
۲- شماره پرونده مالیاتی؛
۳- شماره اداره مالیاتی؛
۴- شماره اقتصادی یا شماره ملی یا کد اتباع غیر ایرانی؛
۵- نشانی قانونی؛
۶- عنوان شغلی؛
۷- درج مشخصات اداره مالیاتی که اعتراض نموده است، در صورت اعتراض اداره مالیاتی؛
۸- موضوع اعتراض؛
۹- تعیین خواسته از هیات حل اختلاف مالیاتی؛ مؤدی یا اداره مالیاتی باید درخواست خود از هیات حل اختلاف مالیاتی را به صورت واضح و روشن درج نماید؛
۱۰- ذکر ادله و وسایلی که معترض برای اثبات ادعای خود دارد، از اسناد و مدارک و اطلاع مطلعین و غیره؛ ادله مثبته به ترتیب و واضح نوشته شود؛
۱۱- امضای معترض و در صورت عجز از امضا، اثر انگشت او به صورت فیزیکی یا الکترونیک.
تبصره ۱- چنانچه بندهای ۱ و ۴ و ۸ و ۹ موارد فوق در لایحه تسلیمی درج نگردد به منزله اعتراض مؤدی وفق مقررات قانونی تلقی نمیشود. سامانه دادرسی مالیاتی باید به گونهای طراحی گردد که از تسلیم اعتراض بدون درج موارد مندرج در ردیفهای مورد اشاره جلوگیری گردد. نقص در خصوص سایر بندهای لایحه تسلیمی در هیات حل اختلاف مالیاتی مورد بررسی قرار گرفته و نسبت بدان تصمیمگیری میشود.
تبصره ۲- در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود مشخصات وکیل نیز باید درج گردد و باید تصویری از وکالتنامه وی نیز اخذ گردد. مشخصات وکیل شامل مشخصات هویتی و شماره وکالتنامه مربوطه است.
تبصره ۳- در صورتی که نماینده مؤدی عنوان قیم یا متولی یا وصی یا مدیریت شرکت و امثال آن را داشته باشد در لایحه تسلیمی باید تصریح شود.
تبصره ۴- در صورتی که بابت اعتراض اقدام به تسلیم لایحه کتبی شود و همزمان اقدام به درج دلایل اعتراض در سامانه مالیاتی گردد، چنانچه تسلیم لایحه کتبی در مهلت قانونی اعتراض صورت پذیرد، سامانه دادرسی و اطلاعات مندرج در آن ملاک عمل هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در رسیدگی به اعتراض خواهد بود. در خصوص قسمت اخیر مؤدی یا اداره مالیاتی میتواند صرفاً در راستای آنچه در سامانه مالیاتی به ثبت رسانده نسبت به موارد اعتراض لایحه تکمیلی به هیات ارائه نماید.
تبصره ۵- در صورتی که اعتراض به صورت دستی یا پستی واصل گردد، اداره مالیاتی مربوطه مکلف است تا موارد فوق را در سامانه درج نماید.
تبصره ۶- معاونت فناوری اطلاعات سازمان امور مالیاتی مکلف است اطلاعات مندرج در این ماده را در هنگام ثبت اعتراض در سامانه به گونهای فراخوانی کند تا نیازی به درج اطلاعات به صورت دستی در سامانه نباشد.
نحوه تسلیم مدارک و مستندات توسط مؤدی
ماده ۱۵- مؤدی باید رونوشت یا تصویر خوانای مدارک خود را به پیوست اعتراض حداکثر تا روز تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی تسلیم هیات نماید. تسلیم مدارک به هیات حل اختلاف مالیاتی با پاراف یکی از اعضای هیات امکانپذیر خواهد بود. تسلیم مدارک در صورتی که امکان قانونی ارسال الکترونیک فراهم باشد، در حکم تسلیم مدارک است.
ماده ۱۶- برابری رونوشت یا تصویر اسناد و مدارک تسلیمی مؤدی با اصل آن حسب تشخیص ضرورت آن از سوی اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی توسط مراجع ذیصلاح قضایی یا دفاتر اسناد رسمی یا توسط یکی از نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی گواهی میشود. چنانچه رونوشت یا تصویر سند در خارج از کشور تهیه شده باشد، برابری آن با اصل مدارک باید در سفارتخانه یا کنسولگریهای جمهوری اسلامی ایران در آن کشور گواهی شده باشد و چنانچه اسناد مذکور به زبان فارسی نباشد، پس از ترجمه آنها توسط مترجم رسمی دادگستری و تأیید سفارتخانه یا کنسولگریهای جمهوری اسلامی ایران در آن کشور تسلیم هیات حل اختلاف مالیاتی شود. مدارک ارسالی به سایر زبانها که بدون رعایت مفاد این ماده ارائه شود در هیأتهای حل اختلاف ترتیب اثر داده نخواهد شد.
نحوه ثبت اعتراض یا طرح پرونده توسط اداره مالیاتی
ماده ۱۷- در مواردی که اداره امور مالیاتی ذیربط در اعتراض به رأی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م یا به منظور درخواست صدور قرار تأمین برای مؤدی یا جهت اعلام تخلفات مؤدی در اجرای ماده (۹) قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان یا به منظور اصلاح اشتباه محاسباتی در رعایت ماده ۲۴۹ ق. م. م، تقاضای طرح پرونده در هیات حل اختلاف مالیاتی را دارد، مراتب باید ضمن ارائه مستندات مربوطه توسط رئیس اداره امور مالیاتی از طریق سامانه دادرسی یا از طریق اعلام کتبی و ثبت در سامانه دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی اعلام گردد.
تبصره – اداره امور مالیاتی ذیربط همان اداره مالیاتی خدمات مؤدیان است. در مواردی که اداره مالیاتی صادرکننده برگ تشخیص متفاوت از اداره مالیاتی خدمات مؤدیان است، موضوع باید توسط رئیس اداره مالیاتی خدمات مؤدیان به اداره مالیاتی صادرکننده برگ تشخیص اعلام گردد. در صورت حذف اداره مالیاتی صادرکننده برگ تشخیص موضوع باید به اداره کل امور مالیاتی مربوطه اعلام گردد تا در صورت اعتراض اداره کل امور مالیاتی اعتراض از طریق اداره امور مالیاتی خدمات مؤدیان با رعایت مقررات فوق اعلام گردد.
تعیین زمان تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی و ابلاغ آن
ماده ۱۸- سامانه دادرسی باید به گونهای طراحی و اجرا گردد که بلافاصله پس از دریافت اعتراض مؤدی یا اداره امور مالیاتی نسبت به تعیین وقت و صدور برگ دعوت به جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی که متضمن زمان ساعت و روز و مکان تشکیل هیات حل اختلاف مالیاتی و موضوع مورد بررسی و سال مورد رسیدگی است به صورت سامانهای اقدام گردد. برگ مذکور باید به صورت الکترونیک از طریق سامانههای مالیاتی وفق مقررات مرتبط ابلاغ گردد یا نسخهای از آن باید به اداره امور مالیاتی ذیربط ارسال گردد تا اداره مالیاتی ظرف مدتی که کمتر از ده روز از تاریخ تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی نباشد، برگ دعوت به هیات را به مؤدی ابلاغ نماید. چنانچه فاصله زمانی مذکور کمتر از ده روز باشد تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی فاقد وجاهت قانونی خواهد بود و رأی صادره در حکم صورتجلسه است مگر آنکه عدم رعایت این فاصله زمانی به درخواست کتبی مؤدی در خصوص اشخاص حقوقی با امضای صاحبان مجاز اسناد تعهدآور وفق مستندات مذکور در جزء ۱ بند ۲ ماده ۱۳ این دستورالعمل جهت تسریع در برگزاری هیات حل اختلاف مالیاتی و با موافقت مدیر دادرسی مربوطه باشد.
تبصره ۱- روز ابلاغ و روز تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی جزء مهلت ده روزه نیست.
تبصره ۲- چنانچه دو پرونده مربوط به یک مؤدی همزمان در هیات حل اختلاف مالیاتی مطرح باشد، طرح پرونده در یک هیات حل اختلاف مالیاتی با درخواست مؤدی و موافقت مدیر دادرسی با رعایت مقررات تبصره ۳ این ماده بلامانع است.
تبصره ۳- هیات حل اختلاف مالیاتی نمیتواند همزمان بابت پروندههای مطروحه یک مؤدی در مقام هیأتهای متفاوت حل اختلاف مالیاتی اظهارنظر نماید. این امر مانع از رسیدگی به پروندههای مؤدیان متفاوت نخواهد بود.
تبصره ۴- تصمیمگیری در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی بدون رعایت مفاد این ماده در حکم رأی محسوب نگردیده و صورتجلسه تلقی میشود و باید به استناد آن صورتجلسه بلافاصله از مؤدی برای حضور در هیات حل اختلاف مالیاتی مجدداً دعوت به عمل آید. این امر مانع از رسیدگی مجدد طبق مقررات در همان هیات حل اختلاف مالیاتی نخواهد بود و مفاد صورتجلسه در حکم اظهارنظر قبلی تلقی نمیگردد.
ماده ۱۹- در راستای اجرای مفاد ماده ۲۴۰ و ۲۴۶ ق. م. م نسخهای از برگ دعوت به هیات حل اختلاف مالیاتی در سامانه دادرسی به صورت الکترونیک بارگذاری میگردد و این امر در حکم ابلاغ اوراق به اداره مالیاتی مربوطه در اجرای مقررات ماده ۲۴۰ ق. م. م است. چنانچه به هر دلیلی امکان بارگذاری اوراق مذکور در سامانه دادرسی فراهم نگردد، برگ مذکور ظرف مدتی که کمتر از ده روز از تاریخ تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی نباشد به اداره مالیاتی ذیصلاح تسلیم گردد یا در دبیرخانه اداره مالیاتی مربوطه به ثبت برسد. در هر صورت عدم حضور نماینده اداره مالیاتی در جلسه هیات یا عدم اجرای فرایند فوق مانع از برگزاری جلسه هیات و صدور رأی نخواهد بود و خللی بر اعتبار رأی صادره وارد نخواهد نمود.
نحوه تغییر زمان و تجدید وقت جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۲۰- تغییر زمان برگزاری هیات حل اختلاف مالیاتی در شرایط زیر امکانپذیر است:
۱٫ در صورت اعلام تعطیلی غیر مترقبه رسمی از سوی مقامات ذیربط کشوری یا استانی یا
۲٫ در صورت عدم حضور احدی از نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی و عدم امکان جایگزینی وی یا
۳٫ عدم وصول پرونده قابل طرح در هیات حل اختلاف مالیاتی ظرف مهلت مقرر در این دستورالعمل یا
۴٫ تعویق زمان جلسه هیات بنا به درخواست کتبی مؤدی یا اداره مالیاتی قبل از تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی با ارائه مدارک و دلایل موجه و پس از موافقت مدیر دادرسی مربوطه یا
۵٫ در صورتی که یکی از نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی سابقه اظهارنظر قبلی یا اصدار رأی در خصوص آن پرونده مالیاتی داشته باشد و عدم امکان جایگزینی وی.
هرگاه به علل فوق هیات حل اختلاف در موعد مقرر تشکیل نگردد لازم است ظرف مدت ۵ روز کاری نسبت به تعیین وقت اقدام و وفق مقررات این دستورالعمل به مؤدی ابلاغ گردد.
اولویت در تعیین زمان تشکیل هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۲۱- در موارد زیر با تأیید مدیر دادرسی هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند خارج از نوبت و با در نظر گرفتن اولویت زمانی و ظرفیت برگزاری هیات تشکیل شود:
۱٫ درخواست کتبی و مدلل اداره مالیاتی مبنی بر تسریع در برگزاری هیات حل اختلاف مالیاتی به جهت جلوگیری از تضییع حقوق دولت بر اساس شیوهنامهای که بدین منظور از سوی رئیس مرکز دادرسی بر اساس آخرین سیاستهای ابلاغی وزیر امور اقتصادی و دارایی در هر سال تعیین میشود یا
۲٫ درخواست کتبی و مدلل برای رسیدگی خارج از نوبت از سوی مؤدی یا
۳٫ مواردی که پرونده در اجرای ماده ۲۱۶ ق. م. م به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع شده یا
۴٫ مواردی که پرونده در اجرای ماده ۱۶۱ ق. م. م به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع شده است.
فصل پنجم: ترتیبات تشکیل هیات حل اختلاف مالیاتی
نحوه تعیین نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی برای رسیدگی به پرونده مالیاتی
ماده ۲۲- در اجرای تبصره (۵) ماده ۲۴۴ ق. م. م اسامی تمامی نمایندگان موضوع بندهای (۱)، (۲) و (۳) به تفکیک شهرستانها در سامانه متمرکز دادرسی مالیاتی درج و انتخاب آنها برای هر پرونده در مواردی که در شهرستان مورد نظر بیشتر از یک نفر حائز شرایط وجود داشته باشد به صورت تصادفی توسط سامانه انجام میشود و از طریق ابلاغ پیامکی به اطلاع نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی میرسد. در صورت عدم امکان ابلاغ تاریخ تشکیل جلسات به نمایندگان از طریق پیامک موضوع باید کتباً ده روز قبل از تشکیل جلسه هیات به نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی اعلام گردد. اعلام اسامی نمایندگان میتواند به صورت هفتگی یا ماهانه یا دورههای زمانی دیگر که کمتر از ده روز کاری قبل از تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی نباشد، انجام پذیرد.
تبصره ۱- نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی نباید سابقه هیچگونه اظهارنظر یا رأی حسب مورد در مقام یکی از مأموران مالیاتی یا عضو هیات حل اختلاف مالیاتی در خصوص پرونده مذکور داشته باشند. صدور قرار کارشناسی توسط هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در حکم اظهارنظر محسوب نمیگردد.
تبصره ۲- در صورت بروز اختلال در سامانه و احراز اختلال از سوی مرکز دادرسی تا زمان رفع نقص سامانه دادرسی، مدیر دادرسی موظف است با در نظر گرفتن منبع مالیاتی و نوع فعالیت اقتصادی و رتبه نمایندگان نسبت به تعیین نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی با رعایت قوانین مربوط اقدام نماید.
تبصره ۳- نمایندگان هیات بر اساس رتبهبندی انجام شده حسب نوع هیات حل اختلاف مالیاتی هیات حل اختلاف بدوی، تجدیدنظر، هم عرض و … ساعات آموزش گذرانده شده ارزیابی دانش فنی کیفیت آرای صادره قبلی نقص رأی در مراجع قانونی، امتیاز بازرسی میدانی شاخصهای کمی نظم و انضباط اداری ساعات حضور رضایت مؤدیان … به صورت تصادفی توسط سامانه دادرسی مالیاتی انتخاب میشوند. رتبهبندی نمایندگان و نحوه ارزیابی بر اساس شاخصهای مورد اشاره توسط مرکز دادرسی مالیاتی سالانه اعلام و انجام میگردد.
شرایط رسمیت هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۲۳- جلسات هیأتهای حل اختلاف با حضور هر سه نماینده رسمی است و عدم حضور هر یک از نمایندگان منتخب در جلسه یا ترک جلسه توسط احدی از نمایندگان یا استنکاف از اظهارنظر موجب میگردد تا جلسه از رسمیت خارج شود. در این صورت مراتب باید در صورتجلسهای قید و به امضای سایر نمایندگان حاضر برسد و پرونده جهت تعیین وقت مجدد عودت شود. استنکاف نمایندگان از حضور در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی بدون دلیل موجه و قانونی تخلف محسوب شده و با رعایت شرایط مقرر در تبصره ۷ ماده ۲۴۴ ق. م. م موجب لغو حکم نماینده و اعلام تخلف به دادستانی انتظامی مالیاتی میگردد.
ماده ۲۴- جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند با توجه به حجم کار و بنا به ضرورت خارج از وقت اداری تشکیل شود. همچنین تشکیل جلسه در روزهای تعطیل با موافقت کتبی مؤدی امکانپذیر است. پروندههای مندرج در بندهای ماده ۲۱ این دستورالعمل در اولویت طرح در خارج از وقت اداری و روزهای تعطیل هستند.
شرایط انتخاب مجریان قرار کارشناسی
ماده ۲۵- پس از صدور قرار کارشناسی مدیر دادرسی موظف است حداکثر ظرف مدت ده روز از تاریخ صدور قرار کارشناسی نسبت به تعیین مجری/مجریان قرار کارشناسی و صدور حکم اداری اقدام و پرونده را جهت بررسی به آنها ارجاع نماید. مجریان قرار کارشناسی نباید سابقه هیچگونه اظهارنظری در مقام یکی از مأموران مالیاتی یا به عنوان عضوی از هیات حل اختلاف مالیاتی در خصوص پرونده مؤدی داشته باشند.
تبصره – صدور قرار در صورتی که در راستای رفع نقص پرونده مؤدی باشد و این موضوع در صدور قرار مورد تصریح قرار گرفته باشد، میتواند با نظر هیات حل اختلاف مالیاتی به مأموران مالیاتی رسیدگیکننده قبلی یا مأمورانی که سابقه اظهارنظر قبلی دارند ارجاع گردد.
ارسال پرونده مؤدی به هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۲۶- اداره امور مالیاتی مکلف است حداقل ده روز کاری پیش از تشکیل جلسه پرونده مؤدی را در قبال اخذ رسید به دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی تسلیم نماید و همزمان نماینده اداره مالیاتی جهت شرکت در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی نیز معرفی نماید. دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی موظف است پرونده مؤدی را دریافت و بررسیهای لازم را به منظور کامل بودن اوراق مالیاتی و صحت فرایند دعوت از مؤدی برای شرکت در جلسه هیات را به عمل آورد و حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی به نحو مقتضی زمینه دسترسی اعضای هیات را برابر مقررات مربوط به مندرجات پرونده مورد اعتراض فراهم نماید.
تبصره ۱- هرگاه بررسی دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی نشان دهد که پرونده مالیاتی دارای نقص بوده و فرایند دعوت از مؤدی برای شرکت در هیات حل اختلاف مالیاتی منطبق با مقررات طی نشده است، پرونده با تأیید مدیر دادرسی مربوطه بدون طرح در هیات حل اختلاف مالیاتی با اعلام کتبی موارد نقص جهت رفع نقص به اداره مالیاتی ذیربط اعاده میشود. در هر صورت عدم برگزاری جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی در موعد مقرر باید این موضوع توسط مدیر دادرسی مربوطه کتباً یا به صورت سامانهای یا از طریق پیامک به مؤدی اعلام گردد.
تبصره ۲- اداره کل امور مالیاتی مربوطه موظف است در مورد آن دسته از پروندههایی که اطلاعات اصلی آنها در سامانههای مالیاتی موجود است، امکان دسترسی نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی تعیین شده طبق مقررات این دستورالعمل به اطلاعات موجود در سامانههای مالیاتی مربوط به آن پرونده مالیاتی را حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه هیات فراهم آورد. در مورد این گروه از پروندهها، دسترسی به سامانههای الکترونیک مانع از دسترسی اعضای هیات به مندرجات پرونده مالیاتی فیزیکی مطابق ماده فوقالذکر نخواهد بود.
تبصره ۳- مدیریت دادرسی مالیاتی مکلف است در پایان هر ماه گزارشی از آمار پروندههای مالیاتی که جهت تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی تعیین وقت گردیده اما پرونده مالیاتی از سوی اداره مالیاتی مربوطه ارسال نشده یا به هر دلیلی به هیات واصل نشده را به مرکز دادرسی مالیاتی اعلام نماید. مرکز دادرسی مالیاتی باید آمار عدم وصول پروندههای مالیاتی را به هر اداره کل امور مالیاتی اعلام نموده و حسب مورد رونوشتی از آن را به دادستانی انتظامی مالیاتی ارسال نماید.
تبصره ۴- در صورتی که اوراق برگ دعوت به هیات حل اختلاف مالیاتی ابلاغ الکترونیک باشد، ابلاغ کاغذی اوراق برگ دعوت به هیات با تاریخ تشکیل جلسه متفاوت از ابلاغ الکترونیک ممنوع است مگر آنکه مؤدی کتباً درخواست تعجیل یا تأخیر در برگزاری جلسه هیات را اعلام نموده باشد و مدیر دادرسی مربوطه با درخواست مؤدی موافقت نماید. در غیر این صورت پرونده مالیاتی در اجرای قرار رفع نقص باید به اداره مالیاتی اعاده شود.
افراد مجاز به حضور در هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۲۷- اشخاص زیر با ارائه مدارک لازم جهت تشخیص هویت با رعایت مقررات این دستورالعمل مجاز به حضور در جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی هستند:
۱- در خصوص اشخاص حقیقی:
– شخص مؤدی یا
– وکیل مؤدی با ارائه وکالتنامه رسمی از شخص مؤدی که حضور در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی در وکالتنامه تصریح شده باشد و مالیات حق تمبر وکالت طبق مقررات پرداخت شده باشد یا
– کارمند حقوقبگیر وی در همان پرونده مالیاتی با ارائه معرفینامه کتبی از شخص مؤدی دال بر تفویض اختیارات بابت حضور در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی و با تأیید اداره امور مالیاتی مربوطه دال بر حقوقبگیر بودن وی؛ یا
– ولی مؤدی؛ یا
– قیم مؤدی با ارائه مدارک و مستندات یا
– پسر دختر همسر پدر مادر برادر خواهر و نواده مؤدی با ارائه وکالتنامه رسمی از سوی مؤدی بدون نیاز به پرداخت مالیات حق تمبر یا
– در مورد متوفیان وراث قانونی ایشان منفرداً یا مجتمعاً با ارائه گواهی انحصار وراثت یا
– نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته.
۲- در مورد اشخاص حقوقی:
– صاحبان امضای مجاز بر مبنای آخرین آگهی روزنامه رسمی یا
– وکیل مؤدی با ارائه وکالتنامه رسمی از شخص حقوقی که حضور در جلسه هیات حل اختلاف در وکالتنامه تصریح شده باشد و مالیات حق تمبر وکالت طبق مقررات پرداخت شده باشد یا
– کارمند حقوقبگیر مؤدی با ارائه معرفینامه کتبی از شخص حقوقی دال بر تفویض اختیار بابت حضور در جلسه هیات حل اختلاف و با تأیید اداره امور مالیاتی مربوطه دال بر حقوقبگیر بودن وی یا
– نماینده قانونی معرفی شده از اداره کل تصفیه و امور ورشکستگی قوه قضائیه در خصوص اشخاص ورشکسته.
۳- نماینده اداره مالیاتی در رعایت مفاد مواد ۲۴۰ و ۲۴۶ ق. م. م با معرفی اداره مالیاتی مربوطه؛
۴- اشخاصی که از سوی مرکز دادرسی مالیاتی جهت نظارت بر نحوه برگزاری و آموزش هیأتهای حل اختلاف مالیاتی و بدون حق اظهارنظر معرفی میگردند.
تبصره ۱- در خصوص اشخاص حقوقی منحله، مدیر تصفیه جایگزین مدیران میگردد. حضور کارمند حقوقبگیر برای اشخاص حقوقی منحله برای شرکت در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی مجاز نیست.
تبصره ۲- اشخاص حقوقی میتوانند تحت عنوان وکیل مؤدی در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی شرکت نمایند. در این صورت شخص حقوقی عهدهدار وکالت باید در صورت داشتن حدود اختیار در تعیین وکیل طبق وکالتنامه به لحاظ وکیل در توکیل بودن مبادرت به تعیین شخص حقیقی جهت مراجعه به مراجع قضایی در قالب وکالتنامه رسمی نماید یا دارندگان امضای مجاز شخصاً در جلسه هیأتهای حل اختلاف حضور یابند.
تبصره ۳- کارمندان وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان امور مالیاتی در دوره خدمت یا آمادگی خدمت نمیتوانند به عنوان وکیل یا نماینده مؤدی در جلسات هیأتهای حل اختلاف مالیاتی حاضر شوند. همچنین اعضای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی نمیتوانند به عنوان وکیل یا نماینده مؤدی در جلسات هیأتهای حل اختلاف مالیاتی همان پرونده مالیاتی حاضر شوند.
تبصره ۴- چنانچه صاحبان امضای مجاز متفقاً با هم از حق امضای اسناد و اوراق برخوردار باشند باید متفقاً در جلسه هیات حاضر شوند و در این حالت حضور احدی از مدیران صاحب امضا به تنهایی در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی مجاز نیست.
تبصره ۵- در خصوص اشخاص حقیقی در صورتی که وکیل مؤدی پسر دختر همسر پدر مادر برادر خواهر و نواده مؤدی باشد الزامی به پرداخت مالیات حق تمبر ندارند.
تبصره ۶- مؤدی یا نماینده اداره مالیاتی میتواند در جلسه دادرسی حضور یافته یا صرفاً لایحه ارسال نمایند.
تبصره ۷- مؤدی یا نماینده اداره مالیاتی میتواند خواسته خود را که در لایحه تصریح کرده در تمام مراحل دادرسی کاهش دهد ولی افزودن آن یا تغییر خواسته مجاز نبوده مگر آنکه با موضوع طرح شده مربوط بوده و منشأ واحدی داشته باشد.
تبصره ۸- ارائه وکالتنامه از سوی وکلای قوه قضائیه و کانون وکلای دادگستری در قالب برگه رسمی با پرداخت حق تمبر موضوع ماده ۱۰۳ ق. م. م برای حضور در جلسات هیأتهای حل اختلاف مالیاتی کفایت میکند.
موارد منع نمایندگان از حضور در هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۲۸- نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی در موارد زیر مجاز به شرکت در جلسه دادرسی رسیدگی و صدور رأی نبوده و موظف است مراتب را پیش از برگزاری جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی جهت تغییر نماینده به صورت کتبی به مدیر دادرسی اعلام نماید:
۱- در مورد مؤدی حقیقی:
۱-۱٫ قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی با مؤدی وجود داشته باشد.
۱-۲٫ نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی در حال حاضر یا در سه سال گذشته شریک، قیم یا مخدوم مؤدی باشد یا مؤدی مباشر یا متکفل امور نماینده یا بستگان طبقه اول او باشد.
۱-۳٫ نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی قبلاً در آن پرونده مالیاتی به عنوان عضو هیات حل اختلاف مالیاتی، مأمور مالیاتی، کارشناس یا گواه سابقه اظهارنظر قبلی داشته باشد.
۱-۴٫ بین نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی و مؤدی یا بستگان طبقه اول وی در حال حاضر یا در سه سال گذشته دعوای حقوقی یا کیفری مطرح باشد یا پیشتر مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم سه سال نگذشته باشد.
۱-۵٫ نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی یا بستگان طبقه اول او دارای نفع شخصی در موضوع مطروحه یا مورد رسیدگی باشند.
۲- در مورد مؤدی در قالب شخص حقوقی:
۲-۱٫ نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی در حال حاضر یا سه سال گذشته سهامدار، عضو هیأتمدیره، مدیرعامل، نماینده یا بازرس قانونی شخص حقوقی باشد؛ یا
۲-۲٫ نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی در حال حاضر یا در سه سال گذشته شریک یا مستخدم مؤدی باشد یا مؤدی مباشر یا متکفل امور نماینده یا بستگان طبقه اول او باشد؛ یا
۲-۳٫ نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی قبلاً در آن پرونده مالیاتی به عنوان عضو هیات حل اختلاف مالیاتی، مأمور مالیاتی، کارشناس یا گواه سابقه اظهارنظر قبلی داشته باشد؛ یا
۲-۴٫ بین نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی یا بستگان طبقه اول وی و مؤدی در حال حاضر یا در سه سال گذشته دعوای حقوقی یا کیفری مطرح باشد یا پیشتر مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم سه سال نگذشته باشد؛ یا
۲-۵٫ نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی یا بستگان طبقه اول او دارای نفع شخصی در موضوع مطروحه یا مورد رسیدگی باشند.
نحوه عمل در صورت احراز موانع برای حضور در هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۲۹- در صورت وجود هر یک از موارد مندرج در ماده ۲۸ این دستورالعمل مؤدی یا نماینده اداره مالیاتی میتواند با ارائه اسناد و مدارک یا هر یک از نمایندگان هیات ماده ۲۴۴ ق. م. م با اقرار کتبی قبل از جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی یا در حین برگزاری جلسه یا پس از برگزاری جلسه و قبل از صدور رأی از مدیر دادرسی ذیربط تغییر نماینده/نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی یا تجدید دعوت جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی را درخواست نماید و نماینده هیات باید با تأیید مدیر دادرسی مربوطه انصراف خود را از ادامه رسیدگی اعلام نماید و نسبت به تغییر نماینده و، در صورت عدم امکان تغییر نماینده/نمایندگان نسبت به صدور قرار تجدید دعوت اقدام نماید. چنانچه به هر دلیل تعیین نماینده دیگری میسر نباشد پرونده برای رسیدگی به نزدیکترین هیات حل اختلاف مالیاتی که به تشخیص مدیر دادرسی امکان تشکیل هیات را دارد در محلی که با محل مزبور در محدوده یک استان باشد، ارجاع میشود.
تبصره – رئیس مرکز دادرسی میتواند رسیدگی به پروندههای مالیاتی را در مناطقی که فاقد هیات حل اختلاف مالیاتی است یا فاقد نماینده حائز شرایط به تشخیص وی باشد به سایر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در مناطق دیگر که به تشخیص او واجد شرایط است ارجاع دهد.
ماده ۳۰- چنانچه پس از برگزاری جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی هر شخصی با ارائه اسناد و مدارک نزد مدیر دادرسی وجود موارد موضوع ماده ۲۸ این دستورالعمل به استثنای آنکه نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی قبلاً در آن پرونده مالیاتی سابقه اظهارنظر قبلی داشته باشد را اثبات نماید یا خود نماینده وجود رابطه مذکور را اقرار نماید رأی صادره توسط هیات حل اختلاف مالیاتی قطعی بوده و این امر موجب ابطال رأی نخواهد بود اما تخلف نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی قابل بررسی در مراجع ذیصلاح قانونی است. چنانچه نماینده هیات حل اختلاف مالیاتی قبلاً در آن پرونده مالیاتی به عنوان عضو هیات حل اختلاف مالیاتی، مأمور مالیاتی کارشناس یا گواه سابقه اظهارنظر قبلی داشته باشد، مفاد بند ۲۹ ماده ۳۲ دستورالعمل جاری است.
فصل ششم: ترتیبات رسیدگی در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی
ترتیبات رسیدگی در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی
ماده ۳۱- رسیدگی به اعتراض مؤدی در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی باید با رعایت شرایط زیر انجام شود:
۱- هیأتهای حل اختلاف مالیاتی نمیتوانند میزان مأخذ یا مالیات و عوارض و جرایم تعیین شده در اجرای مقررات ماده ۲۳۸ ق. م. م توسط اداره مالیاتی را افزایش دهند یا زیان تأیید شده قبلی را کاهش دهند و صرفاً مجاز به بررسی مواردی هستند که توسط اداره مالیاتی تعدیل نگردیده است.
۲- هیأتهای حل اختلاف مالیاتی مکلفند صرفاً به موارد اعتراضی که اداره مالیاتی بدان معترض است یا مؤدی کماکان به آن معترض بوده و در مرحله قبلی مورد پذیرش قرار نگرفته است، رسیدگی نمایند. چنانچه به موضوعی اعتراض طرح نشده باشد، هیأتهای حل اختلاف مالیاتی از حق قانونی برای ورود به آن موضوع/موضوعات برخوردار نیستند و در صورت وجود ایراد در سایر موارد این امر سبب نمیشود تا هیات از تعدیل مأخذ یا مالیات و عوارض مورد اعتراض خودداری نماید.
۳- هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در صورتی که اداره مالیاتی یا دادستانی انتظامی مالیاتی به آرای صادره اعتراض ننموده باشد، حق افزایش مأخذ تعیین شده یا کاهش زیان تأیید شده قبلی را ندارند. در صورت اعتراض اداره مالیاتی یا دادستانی انتظامی مالیاتی هیأتهای حل اختلاف مالیاتی حداکثر تا میزان تعدیل قبلی در هیات حل اختلاف مجاز به افزایش مأخذ هستند.
۴- هیأتهای حل اختلاف مالیاتی میتوانند در راستای رسیدگی به اعتراض مؤدی دستور قرار کارشناسی مجدد یا قرار رفع نقص صادر نمایند. در این صورت مجریان قرار باید طی گزارشی مکتوب حداکثر طی مهلت ۶۰ روز از تاریخ صدور حکم تعیین کارشناس/کارشناسان اجرای قرار نسبت به موارد اعتراض که هیات مقرر میدارد رسیدگیهای لازم را به عمل آورده و صرفاً نسبت به موضوع تعیین شده در قرار کارشناسی اظهارنظر نمایند و گزارش خود را در همین مهلت به هیات صادرکننده قرار کارشناسی تسلیم نمایند. هیات حل اختلاف مالیاتی در صدور رأی در پذیرش نظر کارشناسان اجرای قرار اختیار عمل دارد اما در صورت عدم پذیرش اظهارنظر مجریان قرار ملزم به اظهارنظر موجه و مدلل مبنی بر عدم پذیرش گزارش قرار کارشناسی است.
۵- نقض رأی در شورای عالی مالیاتی یا دیوان عدالت اداری موجب طرح موضوع در هیات حل اختلاف مالیاتی هم عرض موضوع ماده ۲۵۷ ق. م. م خواهد شد. صرف نقض رأی در شورای عالی مالیاتی یا دیوان عدالت اداری دلیلی بر تعدیل مأخذ بدون رسیدگی نخواهد بود. هیات حل اختلاف مالیاتی هم عرض مکلف است صرفاً به موارد نقض رأی توسط شورای عالی مالیاتی یا دیوان عدالت اداری رسیدگی نماید.
۶- چنانچه مؤدی یا شخص ثالث اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اقدامات اجرایی که با هدف وصول مطالبات دولت توسط ادارات وصول و اجرا به عمل آمده است معترض باشند، موضوع در اجرای حکم صدر ماده ۲۱۶ ق. م. م در هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م قابل طرح است. رأی این هیات قطعی بوده و لازمالاجراست و میتواند منجر به تأیید ابطال یا توقف موقت یا دائم عملیات اجرایی باشد و این هیات مجاز به ورود محتوایی به موضوع نیست. هیات مذکور در صورت ارائه مدارک و مستندات جدید قابلیت تشکیل مجدد داشته و احراز جدید بودن مدارک و مستندات و قابل طرح بودن موضوع اعتراض با هیات حل اختلاف مالیاتی مذکور است.
۷- چنانچه طی فرایند وصول مالیات از طریق عملیات اجرایی مؤدی به روند قطعیت معترض باشد، موضوع در اجرای تبصره (۱) ماده ۲۱۶ ق. م. م قابل طرح در هیات حل اختلاف مالیاتی مرتبط خواهد بود. هیات موظف است پس از بررسی شکلی روند قطعیت مالیات به ترتیب زیر عمل نماید:
الف – چنانچه شکایت مؤدی را به لحاظ شکلی وارد نداند حکم به رد شکایت صادر مینماید. این حکم قطعی و لازمالاجراست.
ب – چنانچه هیات شکایت مؤدی را از لحاظ شکلی وارد بداند در مقام هیات حل اختلاف مالیاتی حسب مورد نسبت به موضوع اعتراض مؤدی رسیدگی خواهد نمود.
۸- چنانچه مؤدی نسبت به مطالبه مالیات و عوارض موضوع فصل نهم ق. م. ا مصوب سال ۱۳۸۷ که تاریخ تعلق آنها پیش از تاریخ لازمالاجرا شدن قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده بوده است، اعتراض داشته باشد، موضوع در اجرای ماده ۲۱۶ ق. م. م قابل طرح در هیات حل اختلاف مالیاتی خواهد بود و مطابق این دستورالعمل عمل خواهد شد. همچنین در خصوص اوراق قطعی شده سامانهای که بدون برگ تشخیص یا مطالبه به صورت مستقیم قطعی گردیدهاند، چنانچه مؤدی نسبت بدان اعتراض نماید این نوع پروندهها با رعایت شرایط و الزامات مقرر در ماده ۳۰ آئیننامه ماده ۲۱۹ ق. م. م از سوی ادارات مالیاتی قابلیت طرح و رسیدگی در هیات تبصره ۱ ماده ۲۱۶ ق. م. م در مقام بدوی یا تجدیدنظر حسب مورد را دارند.
۹- در مواردی که مؤدی با ارائه دلایل اسناد و مدارک به صورت مکتوب اعلام نماید که مالیات مطالبه شده مربوط به او نبوده و مؤدی واقعی شخص دیگری است پرونده امر در هر مرحله که باشد باید به قید فوریت به هیات تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م ارجاع و خارج از نوبت مورد رسیدگی قرار گیرد. چنانچه ادعای مؤدی توسط هیات حل اختلاف مالیاتی پذیرفته شود میبایست رأی هیات مذکور مبنی بر رفع تعرض از مؤدی فعلی صادر شود و رأی صادره ظرف بیست روز قابل تجدیدنظرخواهی از سوی اداره مالیاتی است. در این راستا اداره مالیاتی مربوطه مکلف به شناسایی مؤدی واقعی و مطالبه مالیات از وی وفق مقررات تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م خواهد بود. در صورتی که اعتراض مؤدی مورد قبول هیات حل اختلاف مالیاتی قرار نگیرد مؤدی میتواند با رعایت مقررات حسب مورد نسبت به شکایت به سایر مراجع قانونی اقدام نماید.
تبصره ۱- در مواردی که بخشی از رأی هیات حل اختلاف مالیاتی در اجرای تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م صادر شده باشد، مقررات این ماده در خصوص آن بخش جاری خواهد بود.
تبصره ۲- مفاد بند مذکور در خصوص جرایم مطالبه شده از غیر مؤدی نیز وفق مقررات قابل تسری است.
۱۰- چنانچه در هر یک از هیأتهای حل اختلاف مالیاتی موضوع مواد ۲۴۴ ۲۴۷ و ۲۱۶ ق. م. م احراز گردد موضوع مطروحه از مصادیق تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م است، هیات رسیدگیکننده در مقام هیات تبصره ماده مذکور صلاحیت ورود دارد و با توجه به اسناد و مدارک واصل شده اقدام مینماید.
۱۱- در رسیدگی به ادعای مطالبه مالیات از غیر مؤدی بعد از قطعیت پرونده عدم ایراد به فرایند قطعیت، موجب عدم طرح ادعای مطالبه مالیات از غیر مؤدی در هیات حل اختلاف مالیاتی نیست و هیات موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م مکلف به رسیدگی به ادعای یاد شده با رعایت مفاد تبصره ماده مذکور است.
۱۲- صرف نظر از اینکه پروندههای مالیاتی مورد اعتراض در مرحله قبل از قطعیت بوده و یا قطعی شده باشد و یا در هر یک از مراحل دادرسی مالیاتی مطرح گردیدهاند؛ متعاقب اعتراض مؤدی به مطالبه مالیات از غیر مؤدی در هر مرحلهای این هیات به عنوان یک هیات مستقل قابل تشکیل است.
۱۳- چنانچه مؤدی موارد تخلف اعلام شده در اجرای ماده ۹ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان را نپذیرد و از ارسال یا اصلاح آن در سامانه مؤدیان امتناع کند سازمان باید موارد تخلف را با اسناد و مدارک مثبته به هیات حل اختلاف مالیاتی اعلام نماید و هیات میتواند بر مبنای ادله دریافتی موارد تخلف مؤدی را رد یا تأیید نماید و در صورت تأیید تخلف توسط هیات حل اختلاف مالیاتی بر اساس قسمت اخیر ماده ۹ قانون مذکور اقدام گردد. رأی صادره قطعی است.
۱۴- چنانچه وفق مقررات ماده ۱۶۱ ق. م. م در مواردی که مالیات مؤدی هنوز قطعی نشده یا مراحل اجرایی آن طی نشده است و بیم تفریط اموال از طرف مؤدی به قصد فرار از پرداخت مالیاتی میرود اداره امور مالیاتی میتواند با ارائه دلایل کافی از هیات حل اختلاف مالیاتی درخواست نماید که برای مؤدی قرار تأمین مالیات صادر نماید. در این موارد هیات مذکور باید به ترتیب ذیل نسبت به بررسی درخواست و صدور رأی قرار تأمین اقدام نماید:
الف – هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند بر مبنای ادله دریافتی درخواست اداره امور مالیاتی را رد یا تأیید نماید. چنانچه هیات صدور قرار تأمین را لازم تشخیص دهد نسبت به تعیین مبلغ در رأی صادره اقدام مینماید. رأی صادره قطعی و لازمالاجرا است.
ب – ارسال درخواستهای متعدد یا تکراری از سوی اداره امور مالیاتی برای صدور قرار تأمین جهت مؤدی خاص برای عملکرد دوره مشخص مشروط به ارائه ادله و مستندات جدید بلامانع است. در این موارد هیات حل اختلاف مالیاتی موظف است درخواست واصله را با توجه به ادله جدید بررسی و رأی مقتضی را صادر نماید.
۱۵- در مواردی که مالیات مؤدی هنوز قطعی نشده یا مراحل اجرایی آن طی نشده است و بیم تفریط مال یا اموال از طرف مؤدی به قصد فرار از پرداخت مالیات میرود اداره امور مالیاتی باید با ارائه دلایل کافی از هیات حل اختلاف مالیاتی قرار تأمین مالیات را بخواهد و در صورتی که هیات صدور قرار را لازم تشخیص دهد ضمن تعیین مبلغ قرار مقتضی صادر خواهد کرد. اداره امور مالیاتی مکلف است معادل همان مبلغ از اموال و وجوه مؤدی که نزد وی یا اشخاص ثالث باشد تأمین نماید و در این صورت مؤدی و اشخاص ثالث پس از ابلاغ اخطار کتبی اداره امور مالیاتی حق نخواهند داشت اموال مورد تأمین را از تصرف خود خارج کنند مگر اینکه معادل مبلغ مورد مطالبه تأمین دهند و در صورت تخلف علاوه بر پرداخت مطالبات مذکور مشمول مجازات حبس تعزیری درجه شش نیز خواهند بود.
۱۶- وفق مقررات ماده ۲۴۳ ق. م. م چنانچه اداره امور مالیاتی ذیربط درخواست مؤدی جهت استرداد مالیات پرداختی را وارد نداند، باید مراتب را کتباً یا سیستمی به مؤدی ابلاغ نماید. مؤدی از تاریخ ابلاغ دلایل عدم استرداد میتواند ظرف سی روز از تاریخ اعلام نظر اداره مذکور از هیات حل اختلاف مالیاتی درخواست رسیدگی کند. چنانچه هیات حل اختلاف مالیاتی بر مبنای اسناد و مدارک اعتراض مؤدی را وارد بداند رأی به استرداد تمام یا بخشی از مالیات پرداختی را داده و در غیر این صورت هیات حل اختلاف مالیاتی رأی به رد شکایت مؤدی میدهد. در هر صورت رأی هیات در این مورد قطعی و غیر قابل تجدیدنظر است.
۱۷- هیات ماده ۲۴۳ ق. م. م میتواند در صورت اعتراض مؤدی بابت استرداد اضافه پرداختی بابت مالیات و جرایم به تفکیک رسیدگی و اظهارنظر نماید. در این صورت هیات مکلف به صدور رأی به تفکیک اصل و جرایم متعلقه است.
۱۸- در مواردی که مؤدی مشمول جرایم موضوع ماده ۳۷ ق. م. ادعا نماید که خارج از اراده خود امکان پرداخت مالیات و عوارض موضوع قانون مذکور را در مواعد مقرر نداشته است، اعتراض وی در هیات حل اختلاف مالیاتی قابل بررسی است. چنانچه هیات حل اختلاف مالیاتی بر مبنای اسناد و مدارک مثبته ادعای مؤدی را مورد پذیرش قرار دهد رأی به بخشودگی جرایم داده و در غیر این صورت رأی مبنی بر رد ادعای وی صادر مینماید و آن رأی قابل تجدیدنظرخواهی است.
۱۹- جهت طرح اعتراض در هیات حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر مؤدی مکلف است آن میزان از مالیات مورد قبول را پرداخت نماید و نسبت به مازاد آن اعتراض خود را در مهلت مقرر تسلیم کند. در صورت عدم پرداخت مالیات مورد قبول آن بخش از مالیات جهت وصول به اداره وصول و اجرا ارجاع میگردد اما عدم پرداخت مالیات مورد قبول مانع از طرح اعتراض مؤدی در هیات حل اختلاف تجدیدنظر نخواهد بود.
۲۰- جهت طرح و رسیدگی به اعتراض مؤدی در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی الزامی به پرداخت یا وثیقهگذاری بابت مالیات و عوارض و جرایم مورد اعتراض نیست اما این امر مانع از توقف عملیات اجرایی در خصوص هیات ماده ۲۱۶ ق. م. م نخواهد بود.
۲۱- چنانچه رأی هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی از سوی یکی از طرفین مورد اعتراض قرار گیرد، در مرحله تجدیدنظر فقط به ادعای آن طرف رسیدگی و رأی صادر میشود. این امر مانع از اعتراض همزمان دو طرف نمیشود.
۲۲- رأی صادره توسط هیات حل اختلاف مالیاتی باید متضمن اظهارنظر موجه و مدلل نسبت به اعتراض مؤدی بوده و در صورت اتخاذ تصمیم به تعدیل درآمد مشمول مالیات جهات و دلایل آن توسط هیات در متن رأی قید شود.
۲۳- مشخصات آرای صادره
رأی صادره از هیأتهای حل اختلاف مالیاتی باید حاوی نکات ذیل باشد:
الف – شماره رأی با ذکر تاریخ و شناسه مؤدی؛
ب – مشخصات هویتی مؤدی؛
ج – منبع مالیاتی مورد اعتراض؛
د – سال مورد اعتراض/سال مورد رسیدگی؛
هـ – خلاصه اظهارات مؤدی و مأمور مالیاتی؛
و – نشانی مؤدی؛
ز – مبانی قانونی و استدلالهای مربوطه؛
ح – مأخذ درآمد مشمول مالیات یا مأخذ محاسبه مالیات یا جرایم یا اعتبار مالیات بر ارزش افزوده مورد مطالبه و مورد رأی، به عدد و حروف؛
ط – مشخصات و سمت اعضای هیات رسیدگیکننده به همراه امضای آنها؛
ی – قید نظر اقلیت در متن رأی، در صورت وجود؛
ک – قابل تجدیدنظرخواهی بودن یا نبودن آرا؛
ل – مرجع ذیصلاح بعدی برای رسیدگی حل اختلاف مالیاتی و مهلت قانونی جهت اعتراض به رأی صادره؛
م – نوع و مقام هیات صادرکننده رأی (بدوی یا تجدیدنظر و …).
۲۴- هیأتهای حل اختلاف مالیاتی موظفند به اختلافات مالیاتی طبق قانون مالیاتهای مستقیم و سایر قوانین و مقررات موضوعه رسیدگی نموده و رأی مقتضی صادر نمایند و در مورد جزئیات اعتراض به طور مشخص و به تفکیک بندهای اعتراض مؤدی تعیین تکلیف نموده و از صدور آرا به صورت عام و کلی خودداری نمایند.
۲۵- هیات حل اختلاف مالیاتی پس از ختم رسیدگی و با توجه به محتویات پرونده و ادله موجود در همان جلسه یا حداکثر ظرف سه روز پس از برگزاری جلسه توسط نماینده بند (۲) اقدام به انشای رأی مینماید و به امضای اعضا میرسد مگر اینکه انشای رأی متوقف به تمهید مقدماتی باشد که در این صورت با صدور قرار کارشناسی پرونده جهت مهیا شدن برای صدور رأی به مجریان قرار تحویل میگردد. در این خصوص نمایندگان بندهای ۱ و ۳ مکلف هستند اظهارنظر خود نسبت به موضوع اعتراض را کتباً به نماینده بند ۲ اعلام نمایند. این امر در حکم انشای رأی نبوده و نماینده بند ۲ به استناد ماده ۲۴۴ ق. م. م اقدام به انشای رأی مینماید.
۲۶- رأی هیات حل اختلاف مالیاتی نمیتواند مشروط باشد و در رأی صادره حکم مقرر نباید منوط به رخداد شرایط خاص یا عام باشد.
۲۷- هرگاه در تنظیم و تحریر رأی هیات حل اختلاف مالیاتی، اشتباهی در محاسبه مأخذ مشمول مالیات یا درآمد مشمول مالیات مورد رأی صورت گیرد، هیات حل اختلاف مالیاتی رأساً به درخواست مؤدی یا اداره امور مالیاتی مربوط به موضوع رسیدگی و رأی را تصحیح مینماید و رأی اصلاحی به مؤدی ابلاغ خواهد شد. تسلیم رأی اصلی بدون رأی اصلاح شده ممنوع است. آن بخش از حکم موضوع رأی که مورد اشتباه نبوده در صورت قطعیت اجرا خواهد شد.
۲۸- چنانچه رأی هیات حل اختلاف بدوی نیازمند اصلاح اشتباه موضوع ماده ۲۴۹ ق. م. م باشد، هیات حل اختلاف مالیاتی در رعایت ماده ۲۴۹ ق. م. م تا قبل از صدور رأی توسط هیات حل اختلاف تجدیدنظر قابل تشکیل است و در صورت صدور رأی در هیات حل اختلاف تجدیدنظر رأی هیات حل اختلاف تجدیدنظر قابل طرح در هیات حل اختلاف ماده ۲۴۹ ق. م. م خواهد بود. در مورد اخیر هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۴۹ ق. م. م اقدام به اصلاح رأی هیات حل اختلاف بدوی و آثار آن در رأی هیات حل اختلاف تجدیدنظر خواهد نمود.
۲۹- در مواردی که اعضای هیات در مراحل بدوی و تجدیدنظر تکراری باشند یا در صورت عدم حضور نماینده انتخابی مؤدی موضوع بند ماده ۲۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم علیرغم انتخاب مؤدی در مهلت مقرر وفق مقررات و امضای آرای هیات توسط سایر نمایندگان آرای صادره در حکم صورتجلسه بوده و اظهارنظر هیات رأی محسوب نمیگردد. در چنین مواردی در هر مرحله از دادرسی مالیاتی با درخواست کتبی مؤدی یا اداره امور مالیاتی یا اعلام هیات حل اختلاف مالیاتی مربوطه ضمن بررسی موضوع و با تأیید مدیر دادرسی مربوطه با اعلام کتبی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی باید مجدداً از مؤدی با رعایت قوانین و مقررات دعوت به عمل آورند. در این خصوص اگر ایراد مطروحه ناشی از تشکیل جلسه هیات حل اختلاف بدوی بوده و آن هیات اظهارنظر کرده باشد، کل فرایند دارای نقص بوده و در هر مرحلهای که موضوع احراز گردد، مدیر دادرسی مکلف به تشکیل جلسه هیات حل اختلاف بدوی و شروع مجدد فرایند دادرسی است اما اگر ایراد مطروحه در سایر مراحل دادرسی مالیاتی رخ دهد و رأی هیات حل اختلاف مرحله قبل بدون نقص باشد، مدیر دادرسی مکلف به تجدید دعوت جلسه همان هیات حل اختلاف مالیاتی مربوطه خواهد بود.
۳۰- هرگاه رسیدگی به اعتراض مؤدی وابسته به رسیدگی پرونده مالیاتی دیگری باشد هیات حل اختلاف مالیاتی میبایست در صورت احراز تأثیر رسیدگی توسط مراجع یاد شده در اختلاف مالیاتی با صدور قرار اناطه رسیدگی به اعتراض مؤدی را به بعد از اعلام نظر در خصوص پرونده دیگر موکول نماید. در رعایت این بند رسیدگی به مالیات ارزش افزوده الزاماً وابسته به رسیدگی به مالیات عملکرد نیست.
۳۱- چنانچه رسیدگی به اعتراض مؤدی منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت مرجع دیگری است، رسیدگی به اختلاف تا اتخاذ تصمیم از مرجع صلاحیتدار متوقف میشود. در این خصوص هیات حل اختلاف مالیاتی به استناد خواسته مؤدی اقدام به بررسی اسناد و مدارک و ادله مؤدی نموده و حسب تشخیص هیات در صورت احراز صحت ادعای مؤدی قرار اناطه به مدت یک ماه صادر مینماید. مؤدی مکلف است ظرف یک ماه در مرجع صالح اقامه دعوی نموده و رسید آن را به دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی تسلیم نماید. در این صورتجلسه هیات مجدداً تشکیل و قرار اناطه تا صدور رأی یا مدت مشخص حسب تشخیص هیات حل اختلاف مالیاتی صادر میگردد. در غیر این صورت پس از دعوت از مؤدی برای شرکت در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی اعتراض مؤدی در خصوص سایر موارد مورد رسیدگی قرار گرفته و رأی مقتضی صادر میشود.
۳۲- آرای قطعی مراجع قضایی برای هیات حل اختلاف مالیاتی لازمالاجراست. ارائه آرای غیر قطعی مراجع قضایی الزامی برای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در صدور قرار قبولی استمهال یا اناطه ایجاد نمیکند.
۳۳- صدور اوراق مالیاتی به نام افراد متعدد در یک برگ دعوت یا رأی صحیح نیست. در اینگونه موارد باید برای هر مؤدی برگ جداگانه صادر و به نشانی اعلام شده از طرف مؤدی ابلاغ گردد.
۳۴- رأی هیأتهای حل اختلاف مالیاتی با اکثریت آرا قطعی و لازمالاجرا است لیکن نظر اقلیت باید در متن رأی قید گردد.
۳۵- در صورت اعتراض هر یک از شرکا به برگ تشخیص مالیات یا مطالبه یا آرای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی پرونده مشارکت با رعایت مقررات مربوط قابل رسیدگی در مراجع مربوط خواهد بود. در این صورت رأی صادره بابت احدی از شرکا در خصوص سایر شرکا تسری خواهد داشت مگر آنکه در رأی صادره عدم تسری به سایر شرکا مورد اشاره قرار گیرد.
قرار کارشناسی و ترتیبات صدور آن
ماده ۳۲- هرگاه در رسیدگی به اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی به دلیل نقص در رسیدگی یا نقص رأی صادره یا لزوم بررسی اسناد و مدارک نزد اشخاص ثالث یا کثرت اسناد و مدارک ارائه شده، صدور رأی مستلزم بررسی تکمیلی باشد، هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند با صدور قرار کارشناسی از مدیریت دادرسی درخواست نماید که پرونده را جهت انجام بررسیهای تکمیلی به کارشناس/کارشناسان مالیاتی ارجاع نماید. در این موارد رسیدگی به اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی به بعد از اعلام نظر کارشناس/کارشناسان اجرای قرار موکول میشود. در صدور رأی و اجرای قرار کارشناسی موارد زیر باید رعایت شود:
۱- ذکر جزئیات کارشناسی مورد نیاز و حداقل اطلاعات و مدارک تکمیلی مورد انتظار هیات حل اختلاف مالیاتی که باید در جریان کارشناسی گردآوری و بررسی شود، در متن قرار صادره الزامی است.
۲- مدیر دادرسی موظف است حداکثر هفت روز پس از صدور و ثبت قرار کارشناسی نسبت به تعیین کارشناس یا گروه کارشناسی که سرپرست گروه تعیین شده باشد اقدام و با صدور حکم پرونده را به آنان ارجاع نماید. مدیر دادرسی میبایست با توجه به ویژگیهای پرونده و شرایط مجریان قرار در هنگام صدور حکم مجری/مجریان قرار کارشناسی نسبت به تعیین مهلت اجرای قرار تا حداکثر ۶۰ روز اقدام نماید. مهلت مذکور صرفاً یک بار به درخواست هیات حل اختلاف مالیاتی یا کارشناس مجری قرار و موافقت مدیر دادرسی مربوطه به مدت حداکثر ۳۰ روز قابل تمدید است. گزارش اجرای قرار باید پس از تنظیم در مهلت مذکور توسط یکی از نمایندگان عضو هیات صادرکننده قرار کارشناسی پاراف شود و در دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی به ثبت برسد و جهت تعیین وقت تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی اقدام گردد. در صورتی که به هر دلیل نمایندگان هیات صادرکننده قرار کارشناسی در آن مدیریت دادرسی مشغول به فعالیت نباشند گزارش اجرای قرار با دستور مدیر دادرسی مربوطه به نماینده سازمان امور مالیاتی در هیات حل اختلاف مالیاتی دیگری در همان مدیریت دادرسی و در صورت عدم وجود هیات حل اختلاف مالیاتی دیگر، پرونده به نزدیکترین هیات حل اختلاف مالیاتی که به تشخیص مدیر دادرسی امکان تشکیل هیات را دارد در محلی که با محل مزبور در محدوده یک استان باشد، ارجاع شده و در صورت تأیید نماینده مذکور در دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی به ثبت رسد و جهت تعیین وقت تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی اقدام گردد و پرونده جهت تصمیمگیری به همان هیات ارجاع گردد. در صورتی که گزارش اجرای قرار از نظر احدی از نمایندگان عضو هیأتهای حل اختلاف مالیاتی مربوطه دارای نقص باشد، باید موارد ظهر گزارش اجرای قرار درج شوند و مجریان قرار مکلفند نسبت به رفع نقص گزارش اجرای قرار اقدام نمایند. در اینگونه موارد ده روز به مهلت مجریان قرار اضافه خواهد شد.
تبصره ۱- در صورت عدم ارسال گزارش اجرای قرار به هر دلیلی از جمله عدم وصول پاسخ استعلام از مراجع ذیصلاح در مهلت ۶۰ روزه یا در مدت ۱۰ روزه بابت اصلاح گزارش اجرای قرار تصمیمگیری در خصوص ابطال احکام مجریان قرار یا استمرار فعالیت ایشان با مدیر دادرسی مربوطه است و مادامی که مدیر دادرسی کارشناس مجری قرار جایگزین را معرفی ننموده باشد و حکم جایگزین صادر نشده باشد احکام صادره قبلی مناط اعتبار خواهد بود. در هر صورت اسامی مجری/مجریان قرار مربوطه که در مهلت مقرر به وظایف قانونی خود عمل ننمودهاند به دادستانی انتظامی مالیاتی مربوطه اعلام خواهد شد.
تبصره ۲- مدیر دادرسی باید در صدور احکام رسیدگی قرارهای کارشناسی پروندههای مالیاتی را به گونهای بین مجریان قرار تخصیص دهد که به هر کارشناس مجری قرار منفرداً یا مجتمعاً بیش از ۱۰ پرونده عملکرد در هر ماه تخصیص نیابد. مدیران دادرسی باید در تعداد تخصیص پرونده به مجریان قرار میزان اهمیت پرونده از حیث مبلغ و حجم اسناد ارائه شده را مدنظر قرار دهند. حکم این تبصره در خصوص کارشناسان رسیدگی که منحصراً وظیفه اجرای قرارهای هیات حل اختلاف مالیاتی را بر عهده دارند، جاری نیست.
تبصره ۳- مجریان قرار باید خواسته هیات صادرکننده اجرای قرار را اجرا نمایند و از هرگونه اظهارنظر کلی یا اظهارنظر خارج از موارد خواسته شده هیات خودداری نمایند. ضمناً مجریان قرار نباید بر اساس نظر یا تشخیص خود تمام یا بخشی از خواسته هیات مذکور را اجرا ننمایند. اگر به هر دلیلی امکان اجرای خواسته هیات حل اختلاف مالیاتی برای مجریان قرار میسر نبوده یا از اصلاح موارد نقص گزارش اجرای قرار که اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی ظهر گزارش اجرای قرار درج نمودهاند خودداری نمایند، باید مراتب و دلایل طی گزارشی توسط مجریان قرار کارشناسی در مهلت مقرر به هیات صادرکننده قرار کارشناسی اعلام گردد. در اینگونه موارد هر یک از اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع را به مدیریت دادرسی برای تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی اطلاع داده و مدیریت دادرسی نسبت به تشکیل جلسه هیات اقدام مینماید تا در آن جلسه اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی نسبت به گزارش مذکور تصمیمگیری نمایند. در این موارد باید تصویری از گزارش مذکور توسط مدیر دادرسی برای دادستانی انتظامی مالیاتی ارسال گردد.
تبصره ۴- دلایل قرار کارشناسی صرفاً ناظر به احراز نقص در رسیدگی یا لزوم بررسی اسناد و مدارک نزد اشخاص ثالث یا کثرت اسناد و مدارک ارائه شده میباشد و در صورت اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی به مفاد قرار کارشناسی باید دلایل اعتراض کتباً به هیات حل اختلاف مالیاتی مربوطه اعلام گردد و صرف اعتراض اداره مالیاتی یا مؤدی دلیلی بر رد اعتبار گزارش اجرای قرار نخواهد بود.
تبصره ۵- اجرای به موقع قرارهای کارشناسی و کیفیت آن باید در تخصیص پاداش و نظام پرداخت پاداش مدنظر قرار گیرد و یکی از شاخصهای آن باشد.
۳- چنانچه در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی که جهت بررسی گزارش کارشناسی اجرای قرار برگزار میشود، مؤدی اسناد و مدارک جدیدی در رد نظر مجریان قرار ارائه نماید هیات میتواند رأساً یا از طریق صدور قرار کارشناسی مجدد نسبت به موضوع اعتراض به مفاد گزارش کارشناسی اجرای قرار رسیدگی نماید. در اینگونه موارد ذکر دقیق دلایل صدور قرار کارشناسی مجدد یا نتایج رسیدگی مجدد هیات حل اختلاف مالیاتی که رأساً انجام داده در رأی یا قرار کارشناسی صادره الزامی است.
۴- در صورت درخواست کتبی مؤدی یا وکیل یا نماینده قانونی وی اداره امور مالیاتی یا هیات حل اختلاف مالیاتی موظف است حسب مورد رونوشت جزئیات گزارش را که مبنای صدور برگ تشخیص قرار گرفته است و همچنین تصویری از گزارش اجرای قرار را به وی ارائه نماید.
۵- چنانچه رسیدگی هیات حل اختلاف مالیاتی منجر به صدور قرار اعم از رسیدگی یا رفع نقص شود در صورت درخواست کتبی مؤدی یا وکیل یا نماینده قانونی وی ابلاغ نسخهای از قرار کارشناسی صادره به مؤدی الزامی است.
۶- هرگاه نتیجه بررسی اعتراض در هیات حل اختلاف مالیاتی منجر بدان شود که هیات طرح موضوع در هیات حل اختلاف را قانونی نداند اقدام به صدور نظر عدم طرح خواهد نمود. اعتراض مؤدی از این بابت قابل طرح در هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م خواهد بود.
تبصره – عدم طرح رأی هیات حل اختلاف مالیاتی محسوب نمیگردد و در حکم صورتجلسه نظر اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی است.
۷- مؤدی یا اداره مالیاتی میتواند در هر زمان از فرایند دادرسی انصراف خود از اعتراض را اعلام نماید. در چنین مواردی چنانچه انصراف از اعتراض قبل از تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی باشد، موضوع دیگر قابل طرح در هیات نبوده و پرونده مالیاتی قطعی میگردد لیکن چنانچه در زمان تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی انصراف از اعتراض خود را اعلام نماید، باید جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی تشکیل گردد و چنانچه به اعتراض یکی از طرفین رسیدگی میشود، انصراف از اعتراض را به شرح متن پیشنویس رأی مکتوب نموده و امضا نماید. در این صورت هیات حل اختلاف مالیاتی رأی تأیید صادر مینماید اما چنانچه هیات حل اختلاف مالیاتی در راستای رسیدگی به اعتراض مؤدی و اداره مالیاتی باشد، انصراف یکی از طرفین مانع از رسیدگی به اعتراض طرف دیگر دعوا نخواهد بود. در این صورت هیات از رسیدگی به اعتراض آن طرف که از اعتراض خود منصرف شده خودداری نموده و به اعتراض طرف دیگر دعوا خواهد پرداخت.
فصل هفتم: اظهارنظر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی
انواع اظهارنظر
ماده ۳۳- اظهارنظر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی شامل ۳ دسته است:
۱٫ رأی
۲٫ قرار
۳٫ نظر (صورتجلسه)
۱- رأی
آرای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی شامل موارد زیر است:
۱٫۱- رأی تأیید
رأی مذکور حسب صدور در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی دارای آثاری به شرح زیر است:
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م (بدوی): عدم افزایش یا کاهش مأخذ مالیات عوارض/جرایم تعیین شده
در برگ تشخیص یا مطالبه
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۷ ق. م. م (تجدیدنظر): عدم افزایش یا کاهش مأخذ مالیات عوارض/جرایم تعیین شده
در رأی هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۱۶۱ ق. م. م: تأیید درخواست قرار تأمین
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۹ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان: تأیید تخلف اعلام شده
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م: رد شکایت مؤدی بابت مطالبه مالیات از مؤدی غیر واقعی
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م: رد شکایت مؤدی بابت اقدامات اجرایی یا رد شکایت مؤدی بابت فرایند
قطعیت
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۳ ق. م. م: رد شکایت مؤدی بابت استرداد مالیات
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره ماده ۳۷ ق. م. ا: رد درخواست بخشودگی جرایم مؤدی
رأی تأیید – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۵۷ ق. م. م (هم عرض): تأیید مأخذ تعیین شده قبلی یا اظهارنظر صادره قبلی در هیات
حل اختلاف مالیاتی
رأی تأیید – سایر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی که وظیفه رسیدگی به اعتراض را بر عهده دارند: تأیید اظهارنظر اداره مالیاتی
۱٫۲- رأی تعدیل
رأی مذکور حسب صدور در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی دارای آثاری به شرح زیر است:
رأی تعدیل – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م (بدوی): کاهش مأخذ مالیات عوارض جرایم تعیین شده در برگ تشخیص
یا مطالبه
رأی تعدیل – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۷ ق. م. م (تجدیدنظر): افزایش یا کاهش مأخذ مالیات عوارض/جرایم تعیین شده
در رأی هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م حسب اعتراض اداره مالیاتی یا مؤدی
رأی تعدیل – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م: تأیید بخشی از شکایت مؤدی بابت مطالبه مالیات از مؤدی غیر واقعی
رأی تعدیل – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م: ابطال اقدامات اجرایی بابت بخشی از اموال یا ابطال بخشی از اقدامات
اجرایی
رأی تعدیل – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۳ ق. م. م: تأیید استرداد بخشی از مالیات پرداختی
رأی تعدیل هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره ماده ۳۷ ق. م. ا: بخشودگی بخشی از جرایم مؤدی
رأی تعدیل – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۵۷ ق. م. م (هم عرض): تعدیل مأخذ تعیین شده در رأی صادره هیأتهای حل اختلاف
مالیاتی قبلی یا ابطال بخشی از اقدامات اجرایی تأیید شده در رأی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م
رأی تعدیل – سایر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی که وظیفه رسیدگی به اعتراض را بر عهده دارند: تعدیل یا پذیرش بخشی از اظهارنظر اداره مالیاتی
۱٫۳- رأی رفع تعرض
رأی مذکور حسب صدور در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی دارای آثاری به شرح زیر است:
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م (بدوی): رفع تعرض از مأخذ مالیات عوارض جرایم تعیین شده در برگ تشخیص یا مطالبه
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۷ ق. م. م (تجدیدنظر): رفع تعرض از مأخذ مالیات عوارض جرایم تعیین شده
در رأی هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۱۶۱ ق. م. م: رد درخواست قرار تأمین
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۹ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان: رد تخلفات اعلام شده
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م: رفع تعرض از مؤدی معترض و مطالبه مالیات از مؤدی واقعی
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م: ابطال اقدامات اجرایی بابت تمام اموال یا ابطال برگ قطعی یا رفع سوء اثر
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۳ ق. م. م: تأیید استرداد تمام مالیات پرداختی
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره ماده ۳۷ ق. م. ا: تأیید بخشودگی جرایم مؤدی
رأی رفع تعرض – هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۵۷ ق. م. م (هم عرض): رفع تعرض از مأخذ تعیین شده در رأی صادره هیات حل اختلاف مالیاتی قبلی یا ابطال تمام اقدامات اجرایی تأیید شده در رأی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م
رأی رفع تعرض – سایر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی که وظیفه رسیدگی به اعتراض را بر عهده دارند: رد یا عدم پذیرش اظهارنظر اداره مالیاتی
۲- قرار
چنانچه هیات حل اختلاف مالیاتی صدور رأی را منوط به فراهم شدن مقدماتی بداند میتواند جهت ایجاد این مقدمات نسبت به صدور قرارهای زیر اقدام نماید:
۱- قرار کارشناسی: به شرح مقررات ماده ۳۲ این دستورالعمل صادر میشود.
۲- قرار اناطه: در موارد زیر هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند با صدور قرار اناطه، رسیدگی و صدور رأی را متوقف سازد:
۱-۲- هرگاه رسیدگی به اعتراض مؤدی منوط به رسیدگی به پرونده مالیاتی دیگری باشد، هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند در صورت احراز تأثیر رسیدگی در آن پرونده، با صدور قرار اناطه رسیدگی به اعتراض مؤدی را به بعد از تعیین تکلیف پرونده مذکور موکول نماید.
۲-۲- چنانچه رسیدگی به اعتراض مؤدی منوط به اثبات ادعایی باشد که در مراجع صلاحیتدار قضایی و شبه قضایی دیگر در دست بررسی است، هیات حل اختلاف مالیاتی میبایست در صورت احراز تأثیر رسیدگی توسط مراجع یاد شده در اختلاف مالیاتی، با صدور قرار اناطه رسیدگی به اختلاف را تا اتخاذ تصمیم از سوی مرجع مذکور متوقف سازد.
تبصره – چنانچه قرار اناطه برای استمهال به دلیل طرح شکایت از سوی وی در مراجع صالح قضایی و شبه قضایی توسط مؤدی درخواست شده باشد، مؤدی مکلف است ظرف یک ماه از تشکیل جلسه دستور لازم مبنی بر توقف رسیدگی تا زمان صدور رأی در آن مرجع را به هیات حل اختلاف مالیاتی ارائه نماید. ترتیبات رسیدگی به این موضوع به شرح بندهای ۳۰ و ۳۱ ماده ۳۱ این دستورالعمل خواهد بود.
۳- قرار قبولی استمهال: چنانچه مؤدی در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی ادعا نماید که اسناد و مدارک مؤثری وجود دارد که ارائه آنها نیازمند زمان و ارائه آن اسناد و مدارک در حال حاضر از اختیار وی خارج است و مؤدی درخواست مهلت نماید، حسب تشخیص هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند با صدور قرار قبولی استمهال مهلت ۱۰ روزه جهت ارائه مدارک مذکور توسط مؤدی، تعیین نماید. چنانچه مؤدی ظرف این مدت نسبت به تسلیم مدارک اقدام نماید با تجدید دعوت از مؤدی هیات حل اختلاف مالیاتی با تشکیل جلسه خارج از نوبت اقدام به صدور رأی مینماید. مهلت مذکور در صورت ارائه مدارک و مستندات تا ۳۰ روز دیگر و در صورت ارائه احکام قضایی تا زمانی که حکم قضایی مقرر نموده قابل تمدید است.
تبصره – عدم امکان حضور مؤدی به سبب توقیف با زندانی شدن یا بیماری یا عزیمت به محل مأموریت یا مسافرت ضروری یا هر دلیل دیگر فرایند دادرسی را متوقف نمیسازد اما این امر مانع از آن نیست که در صورت درخواست مؤدی و تشخیص اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی قرار قبولی استمهال صادر گردد.
۴- قرار امهال (قرار معین): چنانچه هیات حل اختلاف مالیاتی به این نتیجه برسد که اسناد و مدارک مؤثری وجود دارد که بررسی آنها توسط هیات امکانپذیر است اما نیازمند زمان بیشتر از مهلت مقرر بوده یا بررسی موضوع مستلزم بررسی سامانههای مالیاتی یا استعلام از اشخاص ثالث یا بازدید میدانی است، حسب تشخیص هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند با صدور قرار امهال مهلت ۱۰ روزه جهت بررسی موارد فوق توسط هیات حل اختلاف مالیاتی تعیین نماید. در چنین مواردی هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند از کارشناسان اجرای قرار معین استفاده نماید. در این موارد و پس از حصول نتیجه نیازی به دعوت مجدد از مؤدی نبوده و هیات حل اختلاف مالیاتی بر اساس نتایج بررسی در مدت مقرر اقدام به صدور رأی مینماید لیکن چنانچه قرار امهال منجر به حصول نتیجه نگردد، هیات حل اختلاف مالیاتی قرار تجدید دعوت صادر نموده و باید در اینگونه موارد از مؤدی برای حضور در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی مجدداً دعوت به عمل آورد.
۵- قرار رفع نقص پرونده: در مواردی که بخشی از اسناد و مدارک ضروری مؤثر بر اتخاذ تصمیم هیات حل اختلاف مالیاتی از سوی اداره مالیاتی ذیربط یا کارشناسان مجری قرار یا دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی به هیات ارائه نشده باشد، هیات مذکور میتواند با صدور قرار رفع نقص تکمیل پرونده مالیاتی را درخواست نماید. اشخاص ذیربط موظفند حداکثر ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ قرار مذکور نسبت به رفع نقص پرونده و تجدید دعوت از مؤدی و تجدید جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی اقدام نمایند.
۶- قرار تجدید دعوت: در موارد زیر هیات حل اختلاف مالیاتی میتواند با صدور قرار تجدید دعوت مقرر نماید تا مجدداً نسبت به تعیین وقت تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی و تجدید دعوت از مؤدی اقدام گردد:
۱-۶- هرگاه هیات حل اختلاف مالیاتی حضور نماینده اداره مالیاتی یا شخص ثالث مطلع را در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی ضروری بدانند و علیرغم ابلاغ اوراق دعوت به این اشخاص آنها در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی حاضر نباشند، هیات میتواند با صدور قرار تجدید دعوت رسیدگی را به جلسهای دیگر با حضور این اشخاص موکول نماید.
۲-۶- هرگاه نظر هیات حل اختلاف منتج به قرار کارشناسی یا قبولی استمهال یا قرار رفع نقص یا صورتجلسه گردد، باید از مؤدی برای حضور مجدد در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی دعوت به عمل آید.
۷- قرار ارزیابی: هرگاه شرایط مقرر در ماده ۳۸ این دستورالعمل رخ دهد هیات میتواند قرار ارزیابی صادر نماید.
۳- نظر (صورتجلسه)
در مواردی ممکن است جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی تشکیل گردد اما منجر به صدور رأی نگردد. در چنین مواردی نتیجه حاصله در قالب صورتجلسه مکتوب گردیده و ماهیت رأی را ندارد. این موارد به شرح زیر است:
۱٫ چنانچه نظر هر سه عضو هیات حل اختلاف مالیاتی متفاوت از هم بوده و این امر منجر به صدور رأی نگردد، نظرات هر سه نماینده مکتوب گردیده و موضوع طی صورتجلسهای به مدیر دادرسی هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع میگردد تا نسبت به طرح موضوع در هیات حل اختلاف مالیاتی دیگر و تجدید دعوت از مؤدی اقدام شود.
۲٫ چنانچه به هر دلیل پس از اعلام آغاز جلسه رسمی هیات حل اختلاف مالیاتی جلسه از رسمیت خارج شود و صدور رأی قرار به هر دلیلی امکانپذیر نباشد، باید مراتب در قالب صورتجلسه تنظیم و به امضای حاضرین در جلسه برسد و جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی تجدید دعوت گردیده و از مؤدی مجدداً برای حضور در جلسه دعوت به عمل آید.
۳٫ هرگاه مؤدی درخواست نماینده بند ۳ از مرجع خاصی را در موعد مقرر تسلیم نموده باشد و آن نماینده در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی حاضر نباشد یا نماینده از مرجع دیگری در جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی حاضر شده باشد، مراتب باید در قالب صورتجلسه تنظیم و به امضای حاضرین در جلسه برسد و جلسه هیات تجدید دعوت گردیده و از مؤدی مجدداً برای حضور در جلسه دعوت به عمل آید. مدیر دادرسی مکلف به بررسی رعایت موضوع این بند قبل از تشکیل جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی است اما مسئولیت بررسی رعایت مفاد این بند در بدو تشکیل جلسه هیات بر عهده نماینده بند ۱ هیات حل اختلاف مالیاتی است.
۴٫ عدم رعایت شرایط مقرر در ماده ۱۸ این دستورالعمل به استناد تبصره ۴ ماده مذکور.
۵٫ در صورتی که شرایط مقرر در ماده ۲۳ این دستورالعمل رخ دهد.
۶٫ در صورتی که شرایط مقرر در ماده ۲۹ این دستورالعمل رخ دهد.
۷٫ در صورتی که شرایط مقرر در بند ۷ ماده ۳۲ این دستورالعمل رخ دهد.
جدول خلاصه انواع آرای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی
| هیات/موضوع | تأیید | تعدیل | رفع تعرض |
| ماده ۲۴۴ ق. م. م (بدوی) | عدم افزایش یا کاهش مأخذ مالیات/عوارض/جرایم تعیین شده در برگ تشخیص یا مطالبه | کاهش مأخذ مالیات/عوارض/جرایم تعیین شده در برگ تشخیص یا مطالبه | رفع تعرض از مأخذ مالیات/عوارض/جرایم تعیین شده در برگ تشخیص یا مطالبه |
| ماده ۲۴۷ ق. م. م (تجدیدنظر) | عدم افزایش یا کاهش مأخذ مالیات/عوارض/جرایم تعیین شده در رأی هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م | افزایش یا کاهش مأخذ مالیات/عوارض/جرایم تعیین شده در رأی هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م حسب اعتراض اداره مالیاتی یا مؤدی | رفع تعرض از مأخذ مالیات/عوارض/جرایم تعیین شده در رأی هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۴۴ ق. م. م |
| ماده ۱۶۱ ق. م. م | تأیید درخواست قرار تأمین | — | رد درخواست قرار تأمین |
| ماده ۹ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان | تأیید تخلف اعلام شده | — | رد تخلف اعلام شده |
| تبصره ماده ۱۵۷ ق. م. م | رد شکایت مؤدی بابت مطالبه مالیات از مؤدی غیر واقعی | تأیید بخشی از شکایت مؤدی بابت مطالبه مالیات از مؤدی غیر واقعی | رفع تعرض از مؤدی معترض و مطالبه مالیات از مؤدی واقعی |
| ماده ۲۱۶ ق. م. م | رد شکایت مؤدی بابت اقدامات اجرایی یا رد شکایت مؤدی بابت فرایند قطعیت | ابطال اقدامات اجرایی بابت بخشی از اموال یا ابطال بخشی از اقدامات اجرایی | ابطال اقدامات اجرایی بابت تمام اموال یا ابطال برگ قطعی یا رفع سوء اثر |
| ماده ۲۴۳ ق. م. م | رد شکایت مؤدی بابت استرداد مالیات | تأیید استرداد بخشی از مالیات پرداختی | تأیید استرداد تمام مالیات پرداختی |
| تبصره ماده ۳۷ ق. م. | رد درخواست بخشودگی جرایم مؤدی | بخشودگی بخشی از جرایم مؤدی | تأیید بخشودگی جرایم مؤدی |
| ماده ۲۵۷ ق. م. م (هم عرض) | تأیید مأخذ تعیین شده قبلی یا اظهارنظر صادره قبلی در هیات حل اختلاف مالیاتی | تعدیل مأخذ تعیین شده در رأی صادره هیات حل اختلاف مالیاتی قبلی یا ابطال بخشی از اقدامات اجرایی تأیید شده در رأی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م | رفع تعرض از مأخذ تعیین شده در رأی صادره هیات حل اختلاف مالیاتی قبلی یا ابطال تمام اقدامات اجرایی تأیید شده در رأی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۱۶ ق. م. م |
فصل هشتم: صدور رأی یا قرار
انشای رأی/قرار
ماده ۳۴- پس از ختم جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی نتیجه رسیدگی به اعتراض مؤدی یا اداره مالیاتی بر مبنای نظر اکثریت نمایندگان هیات تعیین و رأی یا قرار مربوطه بر این اساس صادر میشود لیکن نظر اقلیت در صورت وجود الزاماً باید در متن رأی قید شود. در انشای رأی/قرار باید موارد زیر رعایت گردد:
۱٫ مطابق قانون انشای رأی یا قرار باید حداکثر ظرف ۳ روز کاری از تاریخ تشکیل هیات حل اختلاف مالیاتی توسط نماینده بند ۲ انجام شود. چنانچه انشای رأی در مهلت مقرر صورت پذیرد لیکن برای ثبت رأی در سامانههای مالیاتی مشکلاتی رخ دهد، خللی بر اعتبار آرای صادره در اجرای این بند وارد نمیشود.
۲٫ رئیس جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی برای برگزاری جلسه و اداره آن نماینده بند ۱ است. رعایت ترتیبات اداری، بررسی اوراق هویتی اجازه حضور به مؤدی و رعایت مفاد قوانین و مقررات در برگزاری جلسه هیات حل اختلاف مالیاتی بر عهده نماینده بند ۱ است اما انشای رأی هیات حل اختلاف مالیاتی با نماینده بند ۲ بوده و فارغ از انشا یا عدم انشای رأی از سوی نماینده بند ۲، نمایندگان بندهای ۱ و ۳ مکلف هستند نظر خود را به صورت مکتوب در پیشنویس رأی درج نمایند. در صورت یکسان بودن نظر نمایندگان نظر هر سه عضو یکجا درج و به امضای نمایندگان میرسد.
۳٫ رأی هیات حل اختلاف مالیاتی باید متضمن اظهارنظر موجه و مدلل نسبت به اعتراض مؤدی باشد و از بهکارگیری عبارات کلی و مبهم پرهیز شود و نسبت به کلیه اعتراضات و ادعاهای مطروحه در هیات به صورت نفیاً یا اثباتاً اظهارنظر نمایند.
۴٫ در صورت اتخاذ تصمیم به تعدیل مأخذ یا رفع سوء اثر و ابطال عملیات اجرایی جهات و دلایل آن باید توسط هیات حل اختلاف مالیاتی در متن رأی قید شود. در این موارد هیات حل اختلاف مالیاتی باید اقلام درآمدی هزینهای یا معافیتهایی که تغییر آنها منجر به تعدیل مأخذ میگردد یا مواردی که موجب ابطال عملیات اجرایی یا رفع سوء اثر از آن میشود را به صورت دقیق در متن رأی قید نماید.
۵٫ ثبت رأی هیات حل اختلاف مالیاتی منوط به اظهارنظر سیستمی هر سه نماینده در مورد رأی انشا شده در مقام اکثریت یا اقلیت است. در صورت فقدان نسخه سیستمی رأی/قرار چنانچه نسخه دستنویس آن در جلسه دادرسی تهیه و به امضای هر سه نماینده رسیده باشد به عنوان نتیجه جلسه دادرسی قابل قبول بوده و مبنای عمل است.
۶٫ در مواردی که آرای مراجع حل اختلاف مالیاتی به هر دلیلی از جمله عدم درج صحیح عنوان مرجع حل اختلاف مالیاتی، اشتباه در انشا و تحریر متن رأی، سهو قلم، درج اشتباه اطلاعات و مشخصات هویتی مؤدی، اعضای هیات، منابع مالیاتی، سال/دوره مورد رسیدگی، مالیات و … یا عدم رسیدگی به برخی از موارد اعتراض یا شکایت و یا به علت عدم انتقال صحیح متن یا دادهها از پیشنویس رأی به سامانههای مربوطه نیاز به اصلاح دارند، مرجع یاد شده مکلف است با صدور رأی جایگزین، رأی قبلی را کأنلمیکن تلقی نماید. در این صورت کلیه آثار قانونی نسبت به رأی جایگزین جاری خواهد بود. ضمناً صدور رأی جایگزین مطابق مفاد این ماده صرفاً تا قبل از رسیدگی مجدد در مرجع دادرسی بعدی امکانپذیر خواهد بود.
ثبت و ابلاغ رأی/قرار هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۳۵- ثبت رأی/قرار صرفاً پس از امضا یا حسب مورد تأیید سیستمی آن توسط هر سه عضو هیات حل اختلاف مالیاتی دارای وجاهت قانونی است. دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی مکلف است رأی/قرار صادره را حداکثر ظرف ده روز کاری از تاریخ صدور در سامانه مالیاتی درج نماید. رأی صادره به صورت الکترونیک در کارتابل اداره مالیاتی بارگذاری شده و در غیر این صورت دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی مکلف است حداکثر ظرف ده روز از تاریخ درج رأی در سامانه نسخهای از رأی صادره را با پرونده مالیاتی مربوطه به اداره مالیاتی ذیربط ارسال نماید.
تبصره – در خصوص آرای تجدیدنظر نسخهای از آرا حداکثر ظرف ده روز از تاریخ درج رأی در سامانه باید توسط دبیرخانه هیات حل اختلاف مالیاتی به دادستانی انتظامی مالیاتی تسلیم شود یا دسترسی به آرای صادره برای دادستانی انتظامی مالیاتی به صورت سیستمی فراهم گردد.
ماده ۳۶- ابلاغ آرا یا قرارهای صادره توسط هیأتهای حل اختلاف مالیاتی یا تسلیم تصویر یا رونوشت آن قبل از آنکه رأی یا قرار به امضای هر سه عضو هیات حل اختلاف مالیاتی برسد، ممنوع است.
تبصره – ابلاغ یا تسلیم اوراق آرا/قرارهای صادره هیأتهای حل اختلاف مالیاتی و صورت جلسات تنظیمی مرتبط با هیأتهای حل اختلاف مالیاتی توسط مدیریت دادرسی صرفاً به همان مؤدی و اداره مالیاتی مربوطه مجاز است. همچنین تسلیم رونوشت اوراق مذکور به دادستانی انتظامی مالیاتی توسط مدیر دادرسی مالیاتی بلامانع است.
اصلاح اشتباه در رأی صادره
ماده ۳۷- در مواردی که به درخواست مؤدی اداره امور مالیاتی مربوط هیات حل اختلاف مالیاتی یا مدیر دادرسی مشخص شود در تنظیم و تحریر رأی هیات اشتباهی در محاسبه مأخذ یا درآمد مشمول مالیات صورت گرفته است، باید پرونده در هر مرحلهای که باشد در اسرع وقت به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع شود تا رأساً به موضوع رسیدگی و در اجرای مقررات ماده ۲۴۹ ق. م. م یا ماده ۳۰ مکرر آئیننامه ماده ۲۱۹ ق. م. م رأی را تصحیح نماید. در اینگونه موارد درخواست مؤدی یا اداره امور مالیاتی بدواً تسلیم مدیر دادرسی مربوطه شده و مدیر دادرسی آن را به هیات صادرکننده رأی ابلاغ مینماید تا نسبت به طرح موضوع در هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۹ ق. م. م اقدام گردد. چنانچه به هر دلیلی احدی از نمایندگان هیات حل اختلاف صادرکننده رأی حاضر نباشد، موضوع توسط مدیر دادرسی مورد بررسی قرار گرفته و نماینده مذکور توسط سایر نمایندگان حاضر جایگزین میگردد.
تبصره ۱- اصلاح رأی در رعایت ماده ۲۴۹ ق. م. م مستلزم دعوت از مؤدی یا اداره مالیاتی برای حضور در جلسه نیست اما برای تشکیل جلسه باید از نمایندگان بندهای (۱)، (۲) و (۳) دعوت به عمل آید.
تبصره ۲- رأی صادره در هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۹ ق. م. م باید به مؤدی ابلاغ گردد و کتباً یا سیستمی نیز توسط مدیر دادرسی به اداره مالیاتی مربوطه اعلام شود.
تبصره ۳- در رأی صادره هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده ۲۴۹ ق. م. م باید صراحتاً ابطال رأی قبلی که اصلاح شده است، درج گردد. از تاریخ صدور رأی مفاد رأی قبلی هیات حل اختلاف مالیاتی ابطال میگردد.
درخواست کارشناس رسمی جهت ارزیابی داراییها و بدهیها توسط مؤدی
ماده ۳۸- در صورتی که مؤدی مالیاتی به نحوه ارزیابی و ارزش تعیین شده داراییها و بدهیها معترض باشد میتواند درخواست استفاده از خدمات کارشناس رسمی از مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران قوه قضائیه یا کانون کارشناسان رسمی دادگستری یا سایر مراجع قانونی مورد تأیید مرکز و قبول هزینه آن را به هیأتهای حل اختلاف مالیاتی اعلام کند. در صورت قبول درخواست مؤدی و صدور قرار ارزیابی از سوی هیات حل اختلاف مالیاتی مربوطه مدیر دادرسی موظف است بر اساس قرار ارزیابی صادره وفق مقررات از مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران قوه قضائیه یا کانون کارشناسان رسمی دادگستری درخواست گروه کارشناسی و اعلام هزینه کارشناسی نماید. گروه کارشناسان رسمی مکلف است ظرف ۶۰ روز از تاریخ ارجاع مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران قوه قضائیه یا کانون کارشناسان رسمی دادگستری نسبت به تنظیم و تسلیم گزارش کارشناسی ارزیابی داراییها و بدهیها به مدیریت دادرسی مربوطه اقدام نماید. مدیر دادرسی پس از دریافت گزارش باید خارج از نوبت نسبت به احاله پرونده مالیاتی به هیات حل اختلاف مالیاتی جهت صدور رأی اقدام نماید. مؤدی موظف است هزینه ارزیابی را مطابق مبالغ اعلام شده از مرکز یا کانون حسب مورد پرداخت نماید. عدم دریافت گزارش ارزیابی کارشناسان رسمی به دلیل عدم پرداخت هزینه کارشناسی منجر به رد درخواست کارشناسی مؤدی شده و هیات خارج از نوبت و با دعوت مجدد از مؤدی تشکیل گردیده و نسبت به موضوع اصدار رأی خواهد نمود.
برگ دعوت به هیات حل اختلاف مالیاتی
ماده ۳۹- اوراق دعوت به هیات حل اختلاف و آرا و قرارهای صادره باید با توجه به موارد زیر صادر شوند:
۱٫ صدور اوراق مالیاتی به نام افراد متعدد در یک برگ دعوت یا رأی صحیح نیست. در اینگونه موارد باید برای هر مؤدی برگ جداگانه صادر و به نشانی اعلام شده از طرف مؤدی ابلاغ گردد. در مورد پروندههای مشارکتی اعم از قهری و مدنی باید اوراق مالیاتی به هر مؤدی جداگانه ابلاغ گردد.
۲٫ چنانچه همزمان چندین پرونده مربوط به یک مؤدی برای دادرسی ارجاع و تعیین وقت شده باشد، ابلاغ زمان تشکیل و دعوت از مؤدی برای حضور در هیات حل اختلاف مالیاتی در یک برگ دعوت واحد بلامانع است.
فصل نهم – سایر
دسترسی به مندرجات پرونده مالیاتی
ماده ۴۰- در صورت درخواست کتبی مؤدی یا وکیل قانونی با ارائه وکالتنامه رسمی یا نماینده قانونی مؤدی با ارائه معرفینامه رسمی برای دسترسی به گزارش اجرای قرار یا گزارش پایه مالیاتی و مبانی تعیین مأخذ یا صدور دستور عملیات اجرایی مدیر دادرسی موظف است تصویری از موارد درخواستی را به مؤدی تحویل دهد یا اجازه رونوشتبرداری یا تصویربرداری مؤدی از آن را صادر نماید و مراتب دریافت رونوشت یا تصویربرداری توسط مؤدی در دبیرخانه مدیریت دادرسی به ثبت برسد.
حقوق و تکالیف وراث یا مدیران تصفیه
ماده ۴۱- در مورد اشخاص حقیقی در صورت فوت مؤدی و در مورد اشخاص حقوقی در صورت ثبت انحلال آنها در اداره ثبت شرکتها کلیه حقوق و تکالیف مربوط به رسیدگی به اعتراض مؤدی حسب مورد به وراث یا مدیر تصفیه منتقل میشود. در مورد متوفی اوقات رسیدگی هیات حل اختلاف مالیاتی باید به همه وراث طبق آگهی انحصار وراثت ابلاغ شود. عدم حضور مدیر تصفیه وراث یا وکیل یا نماینده قانونی آنها مانع از رسیدگی هیات حل اختلاف مالیاتی نیست.
اتخاذ رویههای مختلف در آرای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی در موارد مشابه
ماده ۴۲- هرگاه در آرای هیأتهای حل اختلاف مالیاتی نسبت به موارد مشابه رویههای مختلف اتخاذ شده باشد، حسب ارجاع وزیر امور اقتصادی و دارایی یا رئیس کل سازمان امور مالیاتی یا رئیس شورای عالی مالیاتی هیات عمومی شورای عالی مالیاتی وفق مقررات ماده ۲۵۸ ق. م. م تشکیل و با بررسی موضوع مورد اختلاف نسبت به آن رأی صادر مینماید. رأی هیات عمومی شورای عالی مالیاتی برای شعب شورای عالی مالیاتی هیأتهای حل اختلاف مالیاتی و مأموران مالیاتی در موارد مشابه لازمالاتباع است.
تعیین و بهروزرسانی قواعد، فرمها و روشها
ماده ۴۳- تعیین و ابلاغ قواعد مربوط به رتبهبندی نمایندگان هیأتهای حل اختلاف مالیاتی سطحبندی پروندههای مالیاتی و نحوه تخصیص پروندههای سطوح مختلف به نمایندگان با لحاظ نمودن اولویتهای سازمان تعداد پروندههای مربوط به منابع مختلف قابل طرح در هر هیات حل اختلاف مالیاتی سطوح مهارتی مورد نیاز برای رسیدگی به پروندههای مالیاتی مختلف و آموزش نمایندگان هیات حل اختلاف مالیاتی و … توسط مرکز دادرسی مالیاتی انجام و حسب نیاز با تغییر شرایط و تشخیص رئیس مرکز دادرسی قابل بازبینی است.
رتبهبندی نمایندگان مبتنی بر عملکرد ارزیابی دانش فنی ارزیابی کیفیت آرای صادره به صورت نمونهای تکریم ارباب رجوع و رضایتسنجی نتایج آزمونهای علمی و تخصصی ارزیابی مدیریت دادرسی مربوطه ساعات حضور میزان مشارکت در فعالیتهای مرکز دادرسی مالیاتی و سایر شاخصهایی است که از سوی رئیس مرکز دادرسی مالیاتی تعیین میگردد. مرکز دادرسی مالیاتی موظف است بر اساس شاخصهای فوق نظام جبران خدمات را طراحی کند و پاداش مبتنی بر آن شاخصها پرداخت گردد.
ابلاغ و اجرای دستورالعمل
ماده ۴۴- این دستورالعمل در ۴۴ ماده در تاریخ … به تصویب وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی رسیده و از تاریخ … برای تمام پروندههای مطروحه در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی لازمالاجرا است. از تاریخ لازمالاجرا شدن این دستورالعمل مفاد دستورالعمل دادرسی مالیاتی مصوب سال ۱۳۸۷ و الحاقات و اصلاحات آن و مفاد سایر بخشنامهها و دستورالعملها و آئیننامهها در موارد مغایر با این دستورالعمل ملغی میگردد.
آخرین نسخه دستورالعمل دادرسی مالیاتی ایران را می توانید به صورت PDF از این لینک دانلود کنید.